Impeksyon

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Bacterial infections.png
Nararanasan ang isang impeksyon sa pagsalakay at pagdami ng mikrobyotulad ng bacteria, virus, at mga parasitiko na karaniwang hindi dapat nasa loob ng katawan. Ang impeksyon ay maaaring mahina at ituring na subclinical ngunit maaari din itong maging sanhi ng ilang mga sintomas. Ito rin ay maaaring manatili sa isang bahagi ng katawan o kumalat sa dugo o sistemang limpatiko ng katawan.

May mga mikrobyo na nakakatulong sa katawan upang gumana ng wasto ngunit may mga mikrobyo din na nagdudulot ng mga sakit. Kapag ang mga mikrobyo na nagdudulot ng perwisyo ay nakapasok sa katawan at hindi agad nmasugpo ng sistemang imyuno, maaaring maging sanhi ito ng impeksyon na nagdudulot ng sakit. Kapag hindi ginamot ang impeksyon, maaari itong maging sanhi ng seryosong problema sa kalusugan. Gayundin, may mga impeksyon na nagdadala ng panganib sa buhay lalo na kung ang pasyente ay may mahina o mababang resistensya sa impeksyon dahil sa gamutan tulad nang sa mga may kanser.

Samantala, may mga mikrobyo na natural na nabubuhay sa katawan ngunit hindi tinuturing impeksyon. Halimbawa, ang bacteria na normal na nabubuhay sa loob ng bibig at ng bituka ay hindi impeksyon.

Contents

Sintomas

Ang mga pagsalakay at pagdami ng mga mapanganib na mikrobyo ay maaaring magdulot ng alin sa mga sumusunod:

  • Matinding impeksyon – Karaniwang maiksi at panandalian lamang.
  • Talamak na impeksyon – Maaaring tumagal ng ilang linggo, buwan, o maging panghabang-buhay
  • Latent na impeksyon – Maaaring hindi makitaan ng sintomas sa unang pagkakataon ngunit maaaring sumulpot muli pagkatapos ng ilang buwan o taon.

Dulot ng bacteria

Ang mga sintomas na nararanasan sa impeksyong dulot ng bacteria ay depende sa klase ng bacteria, bahagi ng katawang apektado, at iba pang salik na may kinalaman sa pasyente tulad ng edad at kasaysayang pangkalusugan. Maaring kahawig ang sintomas ng impeksyong dulot ng bacteria sa nararanasan kapag may colitis, trangkaso, at ilang impeksyong duot ng virus. Klasikong sintomas ang lagnat ngunit hindi lahat ng pasyenteng may impeksyong dulot ng bacteria ang nilalagnat.

Kabilang din sa mga karaniwang sintomas ang:

Ang mga sanggol ay maaari din makaranas ng mga sumusunod na sintomas:

  • Pagumbok ng malambot na parte ng taas ng ulo.
  • Problema sa pagpapakain ng sanggol.
  • Sobrang pag-iyak at hindi mapakali.
  • Sobrang pagtulog.

Ang mga sumusnod na sintomas ay maaaring magdala ng panganib sa buhay ng pasyente. Nirirekomenda na agad kumunsulta sa doktor kapag naranasan ang alinman sa mga sumusunod:

  • Pagkalito o pagdi-deliryo.
  • Malalim, basa na ubo na mayroong dilaw, berde o kulay kape na plema.
  • Hirap sa paghinga na may kasamang wheezing o kapos sa paghinga.
  • Mataas na lagnat (higit sa 101 Fahrenheit o 38.33 Celsius).
  • Hindi angkop na antas ng pagiging alerto o antas ng ulirat.
  • Lethargy o kapansin-pansin na kakulangan sa pagtugon.
  • Hindi pag-ihi o pag-ihi ng paunti-unti ng kulay tsaa na ihi.
  • Pagkakaroon ng seizure

Impeksyong dulot ng virus

Ang mga sumusunod ay maaaring sintomas ng viral na sakit:

  • Sintomas na hawig sa sintomas ng trangkaso tulad ng pagkapagod, lagnat, pagsakit ng lalamunan, ubo at pananakit ng katawan.
  • Pagtatae, nausea at pagsusuka.
  • Pagiging irritable.
  • Malaise (pangkalahatang pakiramdam na may sakit)
  • Pagkakaroon ng mga pantal.
  • Pag-bahing
  • Pagkakaroon ng barado o tumutulong ilong, o post-nasal drip
  • Pamamaga ng mga kulani.
  • Pamamaga ng mga tonsil.
  • Hindi mapaliwanag ng pagbabawas ng timbang.

Pagdating sa mga sanggol, malaki pagkahawig ng mga sintomas sa mga nararamdaman kapag may impeksyong dulot ng bacteria.

Pinapayuhan ang pasyente na agad kumunsulta sa doktor kung makaranas ng anuman sa mga nabanggit na sintomas sa malalang impeksyong dulot ng bacteria. Bukod dito, ang pasyenteng may sakit na dulot ng virus ay maaari din makaranas ng pananakit ng dibdib at paninilaw ng balat at mga puti ng mata o jaundice.

Sanhi at panganib

Karaniwang sanhi ng mga impeksyon ang mga sumusunod na bacteria:

Ang impeksyong dulot ng virus at bacteria maaaring kumalat sa pamamagitan ng:

  • Pag-ubo at pag bahing.
  • Kontak sa kontaminadong tao, lalo na sa mga pisikal na aktibidad tulad ng paghalik at pagtalik.
  • Kontak sa kontaminadong mga bagay, pagkain at tubig.
  • Kontak sa mga kontaminadong hayop tulad ng mga alagang hayop sa bahay, hayop sa bukid, at mga insekto tulad ng kuto at pulgas.

Pagsusuri

Maaaring magpasagawa ang doktor ng eksamen sa dugo o ihi upang makumpirma ang pagsusuri. Maaari din humiling ang doktor ng isang "culture test" ng tisyu. May mga pagkakataon rin na maaaring magsagawa ang doktor ng biopsy ng apektadong tisyu.

Lunas

Impeksyong viral

Ang lunas ay depende sa uri ng virus at iba pang bagay. Ang pangkalahatang lunas ay nakatutok sa mga sintomas ng sakit upang tulungan ang pasyente na makapagpahinga, manumbalik ang lakas, at maiwasan ang komplikasyon. Kabilang sa mga karaniwang lunas ang:

  • Pag-inom ng paracetamol o ibuprofen para sa lagnat at pananakit ng katawan.
  • Pag-inom ng maraming tubig at katas ng prutas.
  • Mas matagal na pagpapahinga at pagtulog.
  • Pananatili ng tamang nutrisyon.

May mga uri ng viral infection na maaaring mangailangan ng mas matinding gamutan. Halimbawa, ang human papillomavirus (HPV) na maaaring magdulot ng cervical dysplasia ay mangangailangan ng operasyon upang matanggal ang abnormal na selyula sa matris.

Ang ilang mga kaso ng viral na impeksyon ay maaaring mangailangan ng gamot tulad ng mga sumusunod:

  • Gamot na antiretroviral – Para tulungan ang mga pasyente na may HIV o AIDS na magkaroon ng mas mahabang buhay. Ang antiretroviral na medikasyon ay nagpapabagal sa pagkalat ng HIV sa katawan.
  • Antiviral drug – Nakakatulong sa pagbawas ng lala at haba ng impeksyon tulad ng trangkaso at shingles
  • Antibiotic' – Hindi ito karaniwang binibigay sa impeksyong dulot ng virus hindi ito epektibong gamot laban dito. Maaaring irekomenda ng doktor ang antibiotics kapag ang pasyente ay nagkaroon na ng secondary o pangalawang bacterial infection tulad ng bacterial pneumonia, bacterial bronchitis, o encephalitis.

Impeksyong bacterial

Ang impeksyong dulot ng bacteria ay nalulunasan sa pamamagitan ng mga antibiotic. Sinusugpo ng antibiotic ang bacteria at pinipigilan itong dumami at kumalat. Mayroong iba’t ibang klase ng antibiotic na epektibo sa paggamot sa bacteria. Maaaring ibigay ang antibiotics sa pamamagitan ng bibig, sa swero, o itinuturok sa kalamnan. Depende na ito sa klase at lala ng karamdaman.

Ang mga sumusunod na antibiotic ay karaniwang iniri-reseta:

Kasabay ng mga antibiotic, irirekomenda din ng doktor ang:

  • Tamang nutrisyon.
  • Pagpapa-ospital para sa matinding sakit upang maiwasan ang komplikasyon.
  • Pagdagdag sa likido ng katawan.
  • Pagpapahinga

Posibleng komplikasyon

Sa pangkalahatan, ang mga batang pasyente na may edad na mas mababa sa anim na taon ay pinapainom ng ilang gamot para sa sipon at ubo dahil sa panganib ng seryosong komplikasyon. Ang mga pasyenteng may sakit na dulot ng virus ay hindi dapat uminom ng aspirin at mga produktong may aspirin dahil sa panganib na magkaroon ng pambihirang sakit na tinatawag na Reye's syndrome.

Posibleng ring maging komplikasyon ng impeksyong dulot ng virus ang mga sumusunod:

Samantala, kabilang sa mga komplikasyon ng mga impeksyong dulot ng bacteria ang mga sumusunod:

Pag-iwas

Ang mga sumusunod ay maaaring makatulong sa pag-iwas sa impeksyon:

  • Ugaliing maghugas mabuti ng kamay bago kumain at pagkatapos gumamit ng banyo.
  • Iwasan makipag-kamay sa taong mayroong sipon. Ngunit kapag hindi ito maiwasan, tiyakin na huwag hawakan ang mga mata at ilong upang hindi mahawa.
  • Siguraduhin na ang pagkain, lalo na ang karne ay naluto mabuti bago ihain.
  • Ang gulay at karne ay dapat itago ng magkahiwalay.
  • Hiwain ang gulay at karne sa magkahiwalay na sangkalan.
  • Gumamit ng proteksyon tulad ng condom sa pagtatalik upang mabawasan ang tsansa ng pagkalat ng sexually transmitted diseases.

Sanggunian

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.