Kasukasuan

From Wikihealth
Jump to: navigation, search

Ang kasukasuan (arthroses) o joint ang nagdudugtong ng dalawa o higit pang mga buto. Ang mga ito ay pinagdudugtong ng fibrous tissue at nagsasama upang makabuo ng mga espesyal na litid upang maging mas matibay ang kasukasuan. Kung walang mga kasukasuan, mahihirapang gumalaw ang mga tao.

Contents

Klase ng kasukasuan

Mayroong mga kasukasuan na nagbubukas at nagsasara katulad ng isang bisagra at ang mga ito ay natatagpuan sa siko at tuhod. Mayroong namang kasukasuan na mas kumplikado ang gamit dahil maaari itong pagalawin ng patalikod, paharap, patagilid, at paikot tulad ng natatagpuan sa balikat at balakang.

  1. Fibrous (synarthrosis) o immovable joints. Ang mga kasukasuang fibrous o immovable ay hindi gumagalaw. Isang halimbawa ay ang nasa ulo o bungo na binubuo ng mga bony plates. Ito ay hindi gumagalaw upang maprotektahan ang utak mula sa pinsala. Sa pagitan ng mga dulo ng bony plates natatagpuan ang mga nagdurugtong ng mala-hiblang tisyu (fibrous tisyu). Ang mga fibrous joints na ito rin ang nasa ngipin malapit sa buto sa panga.
    • Sutures – Nakikita sa pagitan ng mga plate bones ng bungo.
    • Gomphosis – Nakikita sa ngipin na nakabaon sa dental alveoli
    • Syndesmosis - Nakikita sa pagitan ng shaft ng radius at ulna.
  2. Cartilaginous (amphiarthrosis) o partially movable joints. Ito ay mga kasukasuang naigagalaw ng kaunti dahil ito ay pinagdudugtong ng lamad o cartilage. Bawat buto ng spinal cord ay gumagalaw at may relasyon sa buto sa itaas at ibabang buto na nagbibigay ng kakayahang maibaluktok ito na hindi nababali.
    • Synchondrosis - Ang cartilaginous growth plate sa pagitan ng dalawang dulo ng butong lumalaki.
    • Symphysis - Kung saan ang dalawang buto ay nagdudugtong sa median plane ng fibrocartilage disc.
  3. Synovial (diarthrosis) o freely movable joints. Ang mga kasukasuang malayang naigagalaw sa anumang direksiyon. Ang mga pangunahing kasukasuan ng katawan, ang balakang, balikat, tuhod, galanggalangan, at sakong ay malayang naigagalaw. Ang mga kasukasuang ito ay may synovial fluid na nagsisilbing pampadulas upang maigalaw ito ng maayos.
    • Hinge joints - Ang pinakasimpleng kasukasuan dahil isang direksiyon lang ang galaw nito. Ito ay natatagpuan sa siko, tuhod, at sa mga daliri sa kamay at paa.
    • Saddle joint - Mas naigagalaw kaysa sa hinge joint o gliding joint dahil ito ang nagbibigay ng abilidad sa hinlalaki upang maigalaw papunta sa kabilang dulo ng kamay.
    • Pivot joints - Mga kasukasuang tumutulong sa paikot na galaw, gaya ng sa ulo na maaaring igalaw mula sa isang direksiyon papunta sa kabilang direksiyon. Ito ay tinatawag ding gliding joints. Ang braso at binti (lower leg), pati na rin ang galanggalangan at sakong, ay may pivot joints.
    • Ball-and-socket joints - Karamihan sa paggalaw ng kasukasuan ay mula sa ball and socket joints kung saan ang dulo ng isang buto ay nakadikit sa kabilang dulo ng isa pang buto. Ang mga halimbawa ng may ball and socket joints ay ang mga balikat at balakang.
      • Balikat ang may pinakamalayang naigagalaw sa mga kasukasuan. Ang humerus o buto sa itaas na bahagi ng braso ay nakadikit sa socket ng shoulder blade.
      • Mas kaunti ang kakayahang gumalaw ng balakang kumpara sa balikat bagama’t ito ay mas matatag. Ang bola ng buto ng hita o femur head ay kasya sa malalim na socket ng buto sa balakang. Binabalutan itong socket ng cartilage na tumutulong upang hindi naalis ang femur, kaya ang dalawang buto ang pinakamalakas sa katawan.

Mga karamdaman

  1. Arthritis - Ang pamamaga ng kasukasuan na nagdudulot ng pananakit at kahirapan sa paggalaw. Ang arthritis ay hindi lamang sa mga matatanda nakikita kundi sa mga bata din. Ang ibang kundisyon ng arthritis ay may kinalaman sa juvenile rheumatoid arthritis (JRA),lupus, Lyme disease, at septic arthritis (isang impeksiyong dulot ng bacteria sa kasukasuan).
  2. Pagkabali. Ang fracture ay nangyayari kapag ang buto ay nabali sa pamamagitan ng pagkaputol, pagkakaroon ng crack o kaya pagkabasag. Pagkatapos ng fracture, nagkakaroon ng bagong bone cells upang punuin ang puwang at ayusing ang nabasag na buto. Sa paglagay ng plaster cast, ang buto ay nasa maayos na posisyon hanggang sa tuluyan na itong maghilom. Kapag ang fracture ay naging mas komplikado, nilalagyan ang buto ng metal pins at metal plates upang mas matibay kapag magaling na ang buto.
  3. Muscular dystrophy - Isang sakit na nagpapahina at sumisira sa mga kalamnan. Nagdudulot ito ng pananakit ng mga kasukasuan lalo na kung hindi naaagapan ng masahe at physical therapy.
  4. Osgood-Schlatter disease (OSD) - Ang pamamaga at pagsakit ng buto, cartilage, at tendon sa taas ng shinbone, kung saan ang buto sa tuhod ay nakakabit. Ito ay karaniwang nararamdaman ng mga bata sa umpisa ng kanilang biglang pagtangkad.
  5. Osteomyelitis - Isang impeksiyon sa buto mula sa bakteryang Staphylococcus aurea. Sa kalaunan, naapektuhan ng impeksyon ang mga kasukasuan. Maari ring dulot ng pagkakaroon ng artipisyal na kasukasuan ang impeksyon.
  6. Repetitive stress injuries (RSIs) - Isang grupo ng sakit na nangyayari kapag maraming stress ang nailalagay sa isang bahagi ng katawan at nagdudulot ng pamamaga, pananakit ng kalamnan, at pagkasira ng mga tisyu. Ito rin ay nakukuha sa paulit-ulit na galaw ng isang bahagi ng katawan tulad ng pagtugtog ng instrumentong musikal o paglalaro ng video games. Gayundin ang panganib sa mga manlalaro ng tennis.
  7. Pananakit dulot ng pilay o pagkapuwersa ng kalamnan. Ang strain ay nangyayari kapag ang kalamnan o tendon ay labis na nahihila. Ito ay nangyayari kapag ang tao ay kumilos na hindi pa nakakapag-warm up ng tama ang kalamnan. Ang sprain naman ay pagkapunit ng mga litid mula sa isang injury gaya ng pagkatapilok ng sakong.
  8. Tendinitis - Isang kondisyong nakukuha mula sa paglalaro ng isport o sobrang ehersisyo. Ang tendon at tendon sheath ay namamaga at masakit at nadadamay sa sakit na ito ang kasukasuan.

Paggamot sa problema sa kasukasuan

Ang paggamot sa mga problema sa kasukasuan ay depende sa kung ano ang sanhi at kung ang kondisyon ay maaaring gamutin ng panandalian o kailangan makita ng mga dalubhasa.

  1. RICE o rest, ice, compression at elevation ang karaniwang ibinibigay upang maibsan ang sakit, mabasawan ang pamamaga, at gumaling ang mga kundisyong mula sa paglalaro ng sports.
  2. Pag-inom ng pain reliever
  3. Hindi paggalaw ng taong nagkaroon ng injury
  4. Rehabilitasyon
  5. Operasyon

Sanggunian

  • Joint Disorders Medline Plus (Hinango noong 12 Hulyo 2011)
  • Joints Anatomy TV (Hinango noong 12 Hulyo 2011)