Larynx

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Larynx.jpg
Ang larynx ay isang bahagi ng respiratory tract na nagtataglay ng vocal cords na gumagawa ng vocal sound. Ito ay matatagpuan sa gitna ng pharynx at ng trachea. Ang larynx ay tinatawag din na voice box. Ito ay mahaba at korteng tubong organ sa leeg na may sukat na dalawang pulgada. Ang vocal cords ay bumubuo ng korteng “V” sa loob ng larynx.

Tungkulin

  • Ang larynx ay ginagamit sa paghinga, pagsasalita at paglunok. Ang panlabasang pader ng cartilage ay ang lugar sa harap ng leeg na tinatawag na Adam’s apple.
  • Sa tuwing humihinga papasok, ang hangin ay pumapasok sa ilong o bibig at tumutungo sa larynx, pababa ng trachea at sa loob ng baga. Kapat humihinga palabas, ang hangin ay pumupunta sa kabilang direksyon. Kapag humihinga, ang hangin ay pumupunta sa puwang sa gitna ng vocal cords na walang tunog na ginagawa.
  • Kapag nagsasalita, humihigpit ang vocal cords at naglalapit sa isa’t-isa. Ang hangin mula sa baga ay napipilitang pumunta sa gitna ng vocal cords na dahilan ng pag-ugoy nito at gumagawa ng tunog ng boses. Ang dila, labi, at mga ngipin naman ang nagbubuo ng salita mula sa tunog.
  • Ang esophagus, isang tubo na nagdadala ng pagkain mula sa bibig hangang sa tiyan, ay nasa likod ng trachea at ng larynx. Ang bukasan ng esophagus at ng larynx ay magkalapit sa lalamunan. Kapag lumulunok, ang flap na tinatawag na epiglottis ay bumababa sa larynx upang hindi pumasok ang pagkain sa windpipe.

Kaugnay na karamdaman

Ang normal na vocal folds ay may kulay na nalalapit sa perlas. Nagtatagpo ang mga ito sa gitna ng phonation at ang mga nakalibot na istruktura naman ay kulay rosas.

  1. Benign lesions – Mga abnormal na tisyu na hindi naman nagiging sanhi ng kanser.
    • Prenodules – Ito ang pamamaga sa vocal folds sa lugar kung saan matatagpuan ang nodules. Ito naman ay naaayos sa pamamagitan ng speech therapy.
    • Nodules – Ito ay mga kalyo sa vocal folds na nangyayari kapag ang boses ay sobrang nagagamit at karaniwan ito sa mga bata at kababaihan. Ito ay maaaring maayos sa pamamagitan ng tamang speech therapy. May mga kaso na nangangailangan ng microlaryngeal na operasyon.
    • Polyp – Ito ay mga abnormal na tisyu na tumutubo sa loob ng larynx. Ito ay karaniwan nangyayari sa mga may edad na lalaki. Pinipigilan nito ang vocal cords na maglapit sa midline. Maaari itong magbigay ng problema sa produksyon ng boses. Ang boses ay maaaring maging hoarse o breathy at madaling mapagod. Maaari itong gamutin sa pamamagitan ng conservative medical therapy at intensive speech therapy. Kapag hindi ito nagamot ng therapy maaaring sumailalim ang pasyente sa [[microsurgery] .
    • Laryngocele – Ito ay mga lumalaking parte ng larynx na nagreresulta sa mas mataas na pressure sa paglipas ng panahon. Maaari itong magbigay ng problema sa phonation at sa paghinga. May mga pasyente na maaaring mangailangan ng operasyon.
    • Cyst – Ito ay mga lesions sa vocal folds na maaaring magbigay ng problema sa vibration nito.
  2. Laryngitis sicca – Panunuyo ng vocal folds at paninigas ng mucus nito na nagiging hadlang sa pag-vibrate ng normal ng folds.
  3. Presbylaryngis – Ito ay isang kondisyon ng pagninipis ng kalamanan at tisyu ng vocal folds at sa pagtanda. Maaaring magkaroon ng mahina at paos na boses dahil dito.
  4. Premalignant na tumor – Ang leukoplakia ay tumutubo sa vocal cord. Kapag ito ay hindi nagamot, maaari itong matuloy sa kanser. Maaari itong maagapan sa pamamagitan ng radiation therapy o operasyon.
  5. Paralysis – Ang pagiging paralisado ng vocal fold ay maraming sanhi at maaaring magdulot ng paos o kawalan ng boses. Maaari ito gamutin sa pamamagitan ng thyroplasty.
  6. Hemorrhage - Ang pagdurugo ng vocal fold ay maaaring sanhi ng mabagsik o di tamang paggamit ng vocal folds.

Sanggunian