Multiple myeloma

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Multiple myeloma.PNG
Ang multiple myeloma ay kanser ng plasma cells, isang uri ng white blood cell na matatagpuan sa bone marrow o utak ng buto. Ang plasma cells ang karaniwang gumagawa ng protina na tinatawag na antibodies upang tulungan ang katawan na labanan ang impeksyon.

Contents

Sintomas

Ang sintomas at senyales ng multiple myeloma ay maaring magkakaiba sa bawat pasyente. Maaaring hindi agad maramdaman ng pasyente ang mga sintomas sa maagang yugto ng karamdaman. Sa pag-usad ng multiple myeloma, ang pasyente ay maaaring makaranas ng hindi bababa sa isa sa apat na malalaking problema na karaniwan sa karamdaman tulad ng mga sumusunod:

  • Mataas na antas ng calcium sa dugo – Maaari itong mangyari kapag nagkaroon ng calcium sa dugo mula sa mga apektadong buto. Ang mataas na antas ng calcium ay maaaring magdulot ng sobrang pagkauhaw, pagkahilo, pagtitibi, kawalan ng gana kumain at pagkalito.
  • Karamdaman sa bato o renal failure – May mataas na antas ng abormal na monoclonal proteins (M proteins) na tinatawag na light chains o Bence Jones proteins na nakakasira ng bato.
  • Pagkahapo na may kinalaman sa anemia – Ang pagkapagod ay nararanasan habang pinapalitan ng myeloma cells ang mga red blood cell na nagdadala ng oxygen sa utak ng buto.
  • Pinsala at bali sa buto – Ang pinsala sa buto na may kinalaman sa multiple myeloma at tinatawag na osteolytic o lytic ay nagpapakita bilang punched out na batik sa X-rays. Ang pananakit ng buto sa likod, pelvis, tadyang at bungo ang karaniwang sintomas.
  • Ibang sintomas at senyales ng multiple myeloma:

Sanhi at panganib

Hindi batid ang eksaktong sanhi ng multiple myeloma. Hindi alam ng mga doktor kung bakit nagkakaroon ng ganitong karamdaman ang isang pasyente.

Ang multiple myeloma ay hindi nakakahawa. Hindi ito maaaring makuha mula sa ibang pasyente. Gayunman, may ilang mga bagay na maaaring magpataas ng panganib ng pagkakaroon ng multiple myeloma tulad ng mga sumusunod:

  • Edad lampas 65 – Karaniwan sa mga pasyente na mayroong multiple myeloma ay nasusuri pagkalampas ng edad 65. Ang sakit na ito ay hindi karaniwan sa mga taong mas bata sa edad 35.
  • Lahi – Bagamat hindi batid ang dahilan, ang panganib ng multiple myeloma ay pinakamataas sa mga may lahing African American at pinakamababa sa mga lahing Asian American.
  • Kasarian – Sa Estados Unidos, may naitalang 11,200 na lalaki at 8,700 na babae ang nasuring mayroong multiple myeloma. Hindi batid ang dahilan kung bakit mas maraming lalaki kumpara sa babae ang nagkakaroon ng ganitong karamdaman.
  • Personal na kasaysayan ng monoclonal gammopathy of undetermined significance (MGUS) – May mga pasyenteng mayroong MGUS na nagkakaroon ng mga kanser tulad ng multiple myeloma.
  • Kasaysayan ng multiple myeloma sa pamilya – May mga pag-aaral na isinagawa na nagsasaad na ang panganib ng multiple myeloma ay tumataas kung mayroong malapit na kamag-anak na nagkaroon ng ganitong karamdaman.

Pagsusuri

Ang mga sumusunod na paraan ay maaaring gamitin upang masuri ang multiple myeloma:

  • Eksamen sa dugo at ihi – Ang eksamen sa dugo na tinatawag na serum protein electrophoresis ay naghihiwalay sa protina ng dugo at maaaring makatuklas ng pagkakaroon ng monoclonal proteins (M proteins o M spike) sa dugo. Kapag ang M proteins ay natuklasan sa ihi, tinatawag itong Bence Jones proteins. Ang monoclonal proteins ay maaaring hudyat ng multiple myeloma ngunit maaari ring maging palatandaan ng ibang kondisyon.
  • Kapag natuklasan ng doktor ang M proteins, ang pasyente ay maaaring mangailangan ng karagdagang eksamen sa dugo upang masukat ang blood cell counts at antas ng calcium, uric acid at creatinine. Maaari ring magsagawa ng eksamen sa dugo para sa beta-2-microglobulin.
  • Ang mga sumusunod na eksamen ay maaari ring ipagawa ng doktor:
  • * Pagsusuri sa utak ng buto – Ito ay maaaring gawin ng doktor gamit ang isang karayom upang kumuha ng maliit na sample ng tisyu ng utak ng buto. Ang sample ay ine-eksamen sa ilalim ng mikroskopyo upang makita kung mayroong myeloma cells. Sinusuri rin ang bahagi ng sample para sa chromosome abnormalities gamit ang fluorescence sa situ hubridization (FISH).
    • Staging at risk-stratification – Ang mga eksaminasyon na ito ay maaaring makatulong sa pagkumpirma ng multiple myeloma o iba pang kondisyon.

Lunas

Ang pasyenteng mayroong multiple myeloma ngunit hindi nakakaranas ng sintomas ay maaaring hindi mangailangan ng lunas. Maaaring regular na subaybayan ng doktor ang kondisyon ng pasyente. Kapag ang sakit ay napatunayang umuusad, ang pasyente ay mangangailangan ng lunas.

Ang pasyenteng nakakaranas ng sintomas ay maaaring mangailangan ng gamot para sa pananakit at upang ma-kontrol at pabagalin ang pagusad ng sakit.

  • Karaniwang lunas para sa myeloma – Kahit na walang tiyak na lunas para sa multiple myeloma, ang puspusang gamutan ay maaaring makatulong sa pasyente upang manumbalik sa halos normal ang kanyang mga aktibidad.
  • Pangunahing therapy sa myeloma – Ito ay depende kung ang pasyente ay kandidato para sa stem cell transplantation at sa indibiwal na risk profile.
    • Kapag ang pasyente ay kandidato para sa stem cell transplantation, ang pangunahing gamot na maaaring irekomenda ng doktor ay lenalidomide o bortezomib na may kombinasyon ng mababang dosis ng dexamethosone. Ang stem cells ng pasyente ay maaaring kolektahin pagkatapos dumaan sa 3 o 4 na buwan ng gamutan. Ang stem cell transplant ay maaaring isagawa pagkatapos makolekta ang mga cells. Pagkatapos ng stem cell transplantation, maaaring magsimula ng bagong gumutan gamit ang kombinasyon ng bortexomib at melphalan.
    • Kapag ang pasyente ay hindi kandidato para sa stem cell transplantation, ang pangunahing therapy ay maaaring kombinasyon ng melphalan, prednisone at thalidomide (MPT) o melphalan, prednisone at bortezomib (Velcade o MPV).
  • Lunas para sa relapsed o treatment-resistant multiple myeloma – Maraming pasyente na ginamot para sa multiple myeloma ay nakararanas ng relapse o pagbalik ng karamdaman. Maaaring irekomenda ng doktor ang isa pang kurso ng gamutan o kombinasyon upang matulungan ang pasyente.
  • Ibang lunas ayon sa komplikasyon.

Posibleng kumplikasyon

Ang mga sumusunod ay posibleng kumplikasyon ng multiple myeloma:

  • Pananakit ng likod
  • Komplikasyon sa bato
  • Impeksyon
  • Bone loss
  • Anemia

Pag-iwas

Dahil ang tiyak na sanhi ng multiple myeloma ay hindi batid, walang tiyak na batayan upang maiwasan ang karamdamang ito. Ang pag-iwas sa exposure sa radiation, chemical resins, organic solvents, pesticides at herbicides ay maaaring magpababa ng panganib ng multiple myeloma.

Sanggunian

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.