Nerbiyo

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Error creating thumbnail: convert: unable to write blob `/tmp/magick-hOJqukCl': @ error/blob.c/ImageToFile/1625.
convert: no decode delegate for this image format `' @ error/constitute.c/ReadImage/532.
convert: missing an image filename `/webroot/health.wikipilipinas.org/images/temp/transform_378452382a4e-1.jpg' @ error/convert.c/ConvertImageCommand/3011.
Ang nerbiyo ay ang mga bungkos ng hiblang nag-uugnay-ugnay ng mga parte ng katawan sa gitnang sistemang nerbiyos o utak. Ito ang mga tagapagdala ng impormasyon mula at papunta sa utak.Ang mga nerbiyong panggalaw ay nagdadala ng impormasyon mula sa utak patungo sa mga kalamnan para mapagalaw ang katawan. Ang mga nerbiyong pandama naman ang nagdadala ng impormasyon papunta sa iba't ibang bahagi ng katawan para magbigay ng senyales tulad ng pananakit ng anumang parte ng katawan o di kaya’y sukat ng init o lamig.

Contents

Uri

May tatlong uri ng nerbiyo ayon sa mga senyales na kanilang dinadala.

  1. Afferent nerves o nerbiyong pandama. Ito ang mga nerbiyong nagdadala ng impormasyon mula sa mga sensory neurones papunta sa gitnang sistemang nerbiyos.
  2. Efferent nerves o nerbiyong panggalaw. Ito ang mga nerbiyong nagdadala ng impormasyon mula sa gitnang sistemang nerbiyos papunta sa mga motor neurones.
  3. Mixed nerves. Ito ay halong afferent at efferent. Sila ay nagdadala ng impormasyong pandama at panggalaw.

May dalawang uri ng nerbiyo ayon sa kung paano sila nakaugnay sa sistemang nerbiyos:

  1. Spinal nerves. Ang mga nerbiyong ito ay nauugnay patawid ng gulugod papunta sa kurdong panggulugod.
  2. Cranial nerves. Ang mga nerbiyong ito ay nasa iba't ibang bahagi ng ulo at nag-uugnay diretso sa utak.

Pinsala

Ang mga nerbiyo ay dapat pangalagaan sapagkat sila ay maaaring mapinsala ng pagpuwersa, paghatak o pagkasugat. Kapag napinsala, hindi nakakapagpadala ng impormasyon ang mga nerbiyo. Dahil hindi nakakarating ang mga mensahe papunta sa utak, kadalasan ay nawawalan ng kakayahang gumalaw ang mga masel o nawawalan ng pandama ang bahagi ng katawan kung nasaan ang nerbiyong ito.

Kapag napuputol ang nerbiyo, ang dulo nito na pinakamalayo sa utak ay namamatay. Ang dulo na pinakamalapit sa utak ay hindi namamatay at maaaring gumaling. Kapag ang insulasyon na pumapalibot sa nerbiyo ay hindi nagalaw, maaaring tumubo muli ang mga nerbiyo hanggang sila ay makarating sa masel o sensory receptor. Kapag ang insulasyon ay naputol, ang mga nerbiyong tumutubo ay magbubuo ng parang bola sa dulo ng hiwa. Ito ay tinatawag ng neuroma. Ito ay masakit at kapag hinahawakan ay may pagkuryenteng nararamdaman.

Ang iba pang sakit na nakakapagpinsala sa mga nerbiyo ay:

Lunas

Para mapagaling ang naputol na nerbiyo, ang insulasyon ng bawat dulo nito ay kailangang tahiin. Ang bahaging ito ay kailangan protektahan sa pamamagitan ng splint o balangkat, para ang naghihilom na nerbiyo ay hindi mahatak. Ito ay kailangan suotin ng tatlong linggo. Sa panahong ito, ang mga nerbiyo ay muling tutubo. Sa ilang linggo o buwan depende sa laki ng pinsala, ito ay mag-uugnay muli sa mga masel at sensory receptor.

Kung hindi umaabot ang dulo ng nerbiyo sa masel o sensory receptor, maaaring mangailangan ang pasyente ng nerve graft. So prosesong ito, ang doktor ay kumukuha ng isang bahagi ng nerbiyo sa ibang bahagi ng katawan para maayos ang napinsakang nerbiyo. Maaaring magkaroon ng permanenteng kawalan ng pandama sa bahagi ng katawan kung saan kinuha ang nerbiyo para sa nerve graft. Kung hindi malaki ang puwang, maaari ring gumamit ng mga tubo tulad ng ugat o special cylinder.

Sanggunian

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.