Rifampicin

From Wikihealth
Jump to: navigation, search

Ang rifampicin ay kilala bilang isa sa mga gamot para masugpo ang tuberculosis. Kilala ang rifampicin sa ibang pangalan tulad ng rifaldazine, rofact o rifampin.

Contents

Likas na katangian

Ang rifampicin ay isang uri ng bactericidal na antibiotic na hinalaw mula sa Streptomyces mediterranei. Natuklasan ito ng mga mananaliksik ng Lepetit Pharmaceuticals ng Italya noong 1957. Mula ito sa nakuhang lupa sa French Riviera at dahil sa mahilig ang mananaliksik sa isang kwentong Pranses na Rififi, pinangalanan cxq29:45 PM 11/30/2011nila ang grupo ng mga antibiotic na ito na rifamycin. Noong 1959, nagawa linangin ang pinakamabisang chemical structure ng rifampicin. Ipinakilala ito noong 1967 bilang isa sa mga gamot para sa tuberculosis, kasama ng isoniazid, ethambutol, pyrazinamide at streptomycin.

Mayroon ang rifampicin na IUPAC name na (7S,9E,11S,12R,13S,14R,15R,16R,17S,18S,19E,21Z)-2,15,17,27,29-pentahydroxy-11-methoxy-3,7,12,14,16,18,22-heptamethyl-26-{(E)-[(4-methylpiperazin-1-yl)imino]methyl}-6,23-dioxo-8,30-dioxa-24-azatetracyclo[23.3.1.14,7.05,28]triaconta-1(28),2,4,9,19,21,25(29),26-octaen-13-yl acetate at chemical formula na C43H58N4O12. Sa mga reseta, dinadaglat ito bilang R, RMP, RA, RF o RIF.

Mabilis na nanunuot ang rifampicin sa katawan, halos 90% hanggang 95% ang bioavailability nito. Nagagawa nitong matukoy at sirain ang mahalagang enzyme ng bacteria na RNA-polymerase. Mahalaga ito sa buhay ng bacteria dahil nakakagawa ito ng protina at para magawa nilang kopyahin ang kanilang gene sa deoxyribonucleic acid (DNA). Sa pamamagitan ng pagkawala ng enzyme na ito, hindi nakakapagparami ang bacteria at sila ay namamatay. Dumadaan ang gamot na ito sa atay at bituka para sumailalim sa metabolism. Tumatagal ang half-life nito ng 1.5 hanggang 5.0 oras. Unti-unting lumalabas ang 60% nito sa dumi at 15% hanggang 30% nito sa ihi. Karaniwan na sa mga pasyente ang magkaroon ng kahel na ihi o pawis dahil dito.

Mga pinaggagamitan at dosis

Madalas ginagamit ang rifampicin para sa mga impeksyon tulad ng tuberculosis. Bukod dito, nagagamit din ang rifampicin para sa brucellosis, leprosy, Legionnaire's disease at malalalang impeksyon dulot ng Staphylococci. Maari din itong ibigay para mapigilan ang mga taong magkaroon ng meningitis na dulot ng Meningococci o Haemophilus influenzae.

  • Para sa tuberculosis. Maaring magpainom ng 10 milligrams ng rifampicin kada kilong bigat sa isang araw o dalawa hanggang tatlong beses kada linggo. Hindi ito dapat lumabis ng 600 milligrams ng rifampicin kada araw.
  • Para sa ketong. Maaring magpainom ng 600 milligrams ng rifampicin isang beses kada buwan. Para sa mga batang edad siyam na taong gulang pababa, maaring uminom ng 300 milligrams ng rifampicin samantalang ang mge edad 10 taon pataas ay maari nang uminom ng 450 milligrams ng rifampicin isang beses kada 30 araw.
  • Para sa Legionnaire's disease, brucellosis, o mga impeksyon dulot ng Staphylococci. Maaring hatiin sa buong maghapon ang kabuuang dosis na 600 hanggang 1200 milligrams ng rifampicin kada araw. Ang mga sanggol na edad 11 buwang gulang pababa ay maaring uminom ng 5 hanggang 10 milligrams ng rifampicin kada kilong bigat bawat 12 oras. Ang mga batang isang taong gulang pataas ay maari naman uminom ng 10 milligrams ng rifampicin kada kilong bigat dalawang beses kada araw. Hindi dapat lumabis ng 600 milligrams ng rifampicin kada araw.

Bago pa man simulan ang gamutan, titignan ng doktor ang lagay ng atay ng pasyente. Regular na ipapasuri ang dugo ng pasyenteng umiinom ng rifampicin para matukoy ang epekto nito sa atay. Kailangan inumin ang rifampicin ng 30 minuto bago kumain o dalawang oras matapos magkalaman ang tiyan para mabilis itong manuot sa bituka. Importanteng tapusin ng pasyente ang haba ng gamutan kahit na bumubuti na ang pakiramdam ng pasyente para makaiwas sa magsulpot ng microbial resistance.

Mga inaasahang di-kanaisnais na epekto

Kailangan magpatingin ng pasyente sa pinakamalapit na pagamutan kapag nagkaroon sila ng mga sintomas na naglalarawan ng sakit sa atay habang nagagamot sa rifampicin. Ilan sa mga sintomas nan kailangang bantayan ay ang jaundice, nausea, pagsusuka, at pananakit ng tiyan. Maari ding magdulot ang pag-inom ng rifampicin ng colitis kaya kailangan din bantayan ang diarrhea kung saan ang dumi ay may kahalong dugo o mucus.

Habang umiinom ang pasyente ng rifampicin, inaasahan na magkakaroon nf kulay kahel o mamula-mulang ihi, laway o luha. Hindi ito mapanganib subalit maari itong magdala ng permanenteng mantsa sa contact lens. Ilan pang side effect na maaring makita sa mga pasyenteng umiinom ng rifampicin ay:

Mga dapat iwasan

Nababawasan ng rifampicin ang bisa ng contraceptive kaya hangga't maari ay gumamit ng ibang alternatibong paraan tulad ng paggamit ng condom o intruterine device (IUD). Makakasama ang pagbigay ng mga antiviral tulad ng ritonavir o saquinavir dahil baka tumaas ang insidente ng side effect na may kaugnayan sa atay. Ang mga antacid ay maari naman makaapekto sa panunuot ng gamot sa bituka. Dagdag pa dito, maaring mapabilis ng rifampicin ang paglabas ng mga gamot sa katawan. Ilan sa mga ito ang:

Ibayong ingat ang kinakailangan ng mga pasyenteng edad 65 pataas, may diperensya sa bato o atay, o di kaya naman ay may porphyria kung umiinom ng rifampicin. Hindi ito maaring ibigay sa mga pasyenteng may jaundice o may allergy sa rifampicin. Ang glucose sa dugo ng mga diabetiko ay kailangan bantayan habang nagagamot sa rifampicin.

Pagtutustos

Ang rifampicin ay mabibili bilang kapsula o suspension na iniinom. Ang mga ito ay kadalasan ipinamimigay ng libre sa mga lokal na barangay health center o mabibili nang may reseta sa mga botika.

Ang mga kapsula na naglalaman ng 300 hanggang 600 milligrams ng rifampicin. Pangkaraniwan na ang 450 milligrams ng rifampicin. Pinakamura na dito ang Lafayette Rifampicin® sa halagang Php 4.30 at pinakamahal naman sa Medifam® sa halagang Php 24.38. Ang presyo ng 300 milligrams ng rifampicin ay naglalaro mula Php 13.00 (mula sa Ritemed®) hanggang Php 25.87 (ng Rifadin®). Tanging ang Rimactane® lang ang nakatableta at naglalaman ng 600 milligrams ng rifampicin.

Kung pangkaraniwan ang 450 milligrams na kapsula ng rifampicin, ang mga oral suspension naman ay madalas naglalaman ng 200 milligrams ng rifampicin kada 5 milliliters. Mayroom din naman naglalaman ng 100 milligrams ng rifampicin kada 5 milliliters. Maari itong mabili sa botelyang naglalaman ng 60, 120 at 250 milliliters ng pormulasyon. Mula Php 120 hanggang Php 150 para sa 60 milliliters o pinakamura na ang Php 200.00 hanggang sa Php 381.80 kung 120 milliliters naman ang bibilhin. Tanging ang Forter® lang ang rifampicin na may 200 milligrams kada 5 milliliters na may 250 milliliters na gamot. Ang Rifamax® naman ang may 50 at 100 milliliter na botelya. Ito rin lang ang brand na may oral drops na naglalaman ng 100 milligrams ng rifampicin kada milliliter sa 10 milliliter na botelya.

Mga pangunahing isyu

Ang rifampicin ay isa sa mga pangunahin at mahahaling gamot noong dekada 70 sa Pilipinas bilang kapalit ng mas mumurahing INH. Dahil sa pagsulpot ng microbial resistance ng bacteria na nagdudulot ng tuberculosis, mayroon nang apat na gamot na ginagamit ang Department of Health sa mga pasyente nito. Subalit marami nang lokal na doktor ang nag-uulat na hindi na mabisa ang mga ito at karamihan sa kanilang pasyente ay namamatay pa din sa tuberculosis. Sinang-ayunan ito na datos mula sa World Health Organization kung saan may 440,000 bagong kaso ng multiple drug resistant tuberculosis bawat taon kung saan 150,000 ang namamatay dala nito.

Mula pa noong 2008, nilalabanan na ng mga lokal na siyudad tulad ng Malabon ang sakit na tuberculosis. Nagsasagawa sila ng libreng sputum examination at namamahagi ng libreng gamot kontra sa TB tulad ng rifampicin at isoniazid. Ayon kay Billy Goco, doktor at opisyal ng Malabon City Health Department, mas mapagkakatiwalaan ang resulta ng sputum kumpara sa X-rayng dibdib. Pinamimigay ang mga gamot na pang-tuberculosis sa mga health center sa Malabon. Madali diumano magamot ang tuberculosis subalit ang dedikasyon ng pasyente na ituloy ang anim na buwang gamutan nang walang palya ang suliranin nilang kinakaharap.

Ayon sa mga eksperto, ang tuberculosis ay madaling nagagamot kung ito ay maagang matukoy. Noong 2010, may nalinang na pagsusuri para matukoy ng mas mabilis ang sakit na ito. Ang Xpert MTB/RIF na gawa ng kumpanyang Cepheid ay sinubukan sa 1,730 pasyente na pinagsususpetsahan na may tuberculosis at 98% nitong nakuha ng tama ang diyagnosis sa loob ng 90 minuto hanggang dalawang oras. Mas mabilis ito kumapara sa anim na linggong paghihintay kapag ginamit ang tradisyunal na pagsusuri. Nasubukan na ito sa mahigit 7,000 na pasyente subalit kinakailangan pa diumanong dumaan sa clinical trial para magamit ng nakakarami. Tinatayang nasa USD 17,500 ang halaga ng makina at ng computer na nagsasagawa ng interpretasyon ng data.

Sanggunian