Sistemang imyuno

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Error creating thumbnail: convert: unable to write blob `/tmp/magick-ySoLiETy': @ error/blob.c/ImageToFile/1625.
convert: no decode delegate for this image format `' @ error/constitute.c/ReadImage/532.
convert: missing an image filename `/webroot/health.wikipilipinas.org/images/temp/transform_7bb96ad52a20-1.jpg' @ error/convert.c/ConvertImageCommand/3011.
Mga selyula ng sistemang imyuno

Ang sistemang imyuno o immune system ay binubuo ng mga selyula, protina, organo, at mga tisyu na sumasanggalang sa katawan laban sa virus, mikrobyo at bulating parasitiko bawat araw. Ang mga taong malakas ang sistemang imyuno ay kadalasang may mabuting kalusugan at protektado sa impeksyon samantalang ang taong may mahinang sistemang imyuno ay maaaring maging sakitin.

Ang sistemany imyuno ang nagbibigay proteksyon laban sa nakakahawang sakit. Sa pamamagitan ng immune response, ang sistemang imyuno ay lumalaban sa mga organismong lumulusob sa katawan at nagdudulot ng impeksyon.

Contents

Komposisyon

Ang mga selyula na kabilang sa sistemang imyuno ay ang white blood cells o leukocytes. Ang trabaho nito ay ang patayin ang mga organismong nagdudulot ng impeksyon at sakit sa katawan. Ang mga leukocytes ay nabubuo sa iba't ibang bahagi ng katawan tulad ng thymus, pali (spleen), at bone marrow. Mayroon ding ilang mga kalupunan ng selyula sa katawan kung saan matatagpuan ang mga leukocytes. Mayroong dalawang klase ng leukocytes:

  1. Phagocytes - Mga selyula na lumalabas sa lumulusob na organismo
    • Ang neutrophil ang pinakakaraniwang klase ng phagocyte. Ang pangunahing tungkulin nito ay lumaban sa bakterya.
  2. Lymphocytes - Mga selyula na nakakaala at nakakakilala sa mga naunang pumasok na organismo at tumutulong sa paglaban sa kanila. Ang mga lymphocytes ay nagsisimula sa bone marrow.
    • Ang iba ay nananatili sa bone marrow at nagiging B cells. Ang B cells ay aktibong naghahanap ng mga organismong nagdudulot ng sakit sa katawan, at tinutunugan ang mga T cells na ito ay kanilang labanan.
    • Ang ibang lymphocytes ay pumupunta sa thymus at nagiging T cells. Ang T cells ay ang mga lumalaban sa mga organismong nagdudulot ng sakit sa katawan, ayon sa utos ng B cells.

Aksyon

Pinoprotektahan ng sistemang imyuno ang katawan sa tatlong paraan:

  1. Ito ay nagbubuo ng hadlang na humaharang sa bakterya at birus sa pagpasok sa katawan.
  2. Kapag nakapasok ang bacteria o virus sa katawan, kinikilala ng sistemang imyuno ito at pinapatay bago dumami ang mga nakakasamang organismo.
  3. Kapag dumami ang bacteria o virus at magdulot ng problema sa katawan, ang sistemang imyuno ang responsable sa paglaban at pagpatay sa mga nakakasamang organismo.


Tatlong klase ng imunidad

  1. Innate immunity o Natural immunity - Ito ang imunidad na taglay ng tao mula sa oras ng pagkapanganak. Kasama na dito ang mga anatomikal na hadlang tulad ng balat at mucous membranes tulad ng matatagpuan sa loob ng ilong at lalamunan.
  2. Adaptive immunity o Active immunity - Ito ang imunidad na nabubuo sa pagdaan ng panahon. Ang adaptive immune system ang lumalaban sa mga nakakasamang organismong lumulusob sa katawan (antigens). Kinikilala ng adaptive immune system ang mga organismong ito. Sakaling ang mga antigens ay bumalik sa katawan, mas mabilis itong makikilala ng adaptive immune system at mas mabilis din na maipagtatanggol ang katawan.
  3. Passive immunity - Ito ay imunidad na “hinihiram” lamang at panandalian lang ang epekto. Halimbawa, ang gatas ng ina ay may mga antibodies na tumutulong magbigay proteksyon sa sanggol laban sa mga sakit na nararanasan ng ina.

Uri ng sakit ng sistemang imyuno

Immunodeficiency disorders

Kapag ang bahagi ng sistemang imyuno ay hindi gumagana ng mabuti, maaaring magkaroon ng immunodeficiency disorder. Ang immunodeficiency na nakukuha simula pagkapangak ay tinatawag na primary immunodeficiency at ang nakukuha naman dahil sa impeksyon ay tinatawag na secondary immunodeficiency.

Ang ilang sakit na dulot ng primary immunodeficiency ay ang mga sumusunod:

  • IgA deficiency - Kapag kulang ang produksyon ng IgA sa katawan, maaaring maging sakitin ang isang tao at mas madalas magkaroon ng sipon at alerhiya.
  • Severe Combined Immunodeficiency (SCID) o Bubble Boy Disease - Ito ay malalang sakit sa sistemang imyuno sapagkat labis sa kakulangan ang B at T cells sa katawan.
  • DiGeorge syndrome (thymic dysplasia) - Ito ay ang isang depekto kung saan ang tao ay ipinapanganak na walang thymus gland.
  • Chediak-Higashi syndrome at Chronic Granulomatous Disease - Ito ay sakit na dulot ng kahinaan at kakulangan ng aksyon ng mga neutrophils.

Samantala, kasama naman sa mga sakit na dulot ng secondary immunodeficiency ang mga sumusunod:

  • HIV (Human Immunodeficiency Virus)/AIDS (Aquired Immune Deficiency Syndrome). Ito ay isang sakit na dahan-dahang nilalabanan at sinsira ang sistemang imunyo. Ang birus na HIV ay pumapatay sa mga T cells. Kapag nawala ang T cells, hindi makakalaban ang katawan sa impeksyon.
  • Mga immunodeficiency na dulot ng gamot na tulad ng ginagamit sa chemotherapy. Habang ang chemotherapy ay nakakapatay ng mga selyulang nagdudulot ng kanser, napapatay din nito ang mga malulusog na selyulang matatagpuan sa bone marrow at ibang bahagi ng sistemang imyuno.

Autoimmune disorders

Ito ang sakit kung saan nagkakamali ang sistemang imyuno sa paglaban sa sakit. Napagkakamalan nito ang malulusog na bahagi ng katawan bilang masamang organismo. Ang ilang sakit na dulot nito ay:

Allergic disorders

Kapag masyadong malakas ang reaksyon ng sistemang imyuno sa isang allergen, dumadanas ng alerhiya ang katawan. Ang sistemang imyuno ay nagpapakita ng mga sintomas tulad ng pagbahing, pamumula ng mata, pamamaga ng ilang bahagi ng katawan at, sa ibang kaso, anaphylaxis.

Antihistamine ang kadalasang medikasyon para sa may mga alerhiya. Ilang halimbawa ng alerhiya ang hika, eczema, alerhiya sa pagkain, sa gamot, sa panahon, at sa kapaligiran (e.g. alikabok).

Kanser sa sistemang imyuno

Kapag hindi mapigilan ang dami ng mga selyulang nagdudulot ng impeksyon, maaari itong magdulot ng kanser. Lymphoma ang isa sa karaniwang kanser sa sistemang imyuno at leukemia naman para sa mga kabataan.

Sanggunian

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.