Tetano

From Wikihealth
Jump to: navigation, search

Kapag ang isang mikrobyo na nabubuhay sa tae hayop o tao ay pumasok sa katawan sa pamamagitan ng sugat, ang nagiging resulta ay tetano (lockjaw). Napakadelikado nito lalo na kung malalim at marumi ang sugat.

Graphics 159B.jpg

Contents

Mga dahilan ng tetano sa bagong panganak na bata:

Graphics 162.jpg

Ang mikrobyong nagdadala ng tetano ay pumapasok sa pusod ng bagong panganak na bata dahil sa karumihan o kawalang-ingat. Mas malaki ang posibilidad ng tetano:

  • Kapag ang pusod ay pinutol sa pamamagitan ng instrumentong hindi napakuluan o hindi nilinis nang husto o
  • Kapag ang pusod ay hindi naputol na malapit sa katawan o
  • Kapag sobra ang pagkakabigkis o laging basa ang bagong putol na pusod.

Kapag ang pusod ay pinutol nang malayo sa katawan, gaya ng nakalarawan sa itaas, mas malaki ang posibilidad ng tetano.


Mga palatandaan ng tetano:

Graphics 162B.jpg
  • Sugat na may impeksiyon (kung minsan, walang makikitang sugat).
  • Pagiging-asiwa. Masama ang pakiramdam at nahihirapang lumunok.
  • Naninigas ang mga panga; pagkaraan, ang masel ng leeg at iba pang bahagi ng katawan.
  • Masakit na paninigas ng panga at pagkaraan, buong katawan. Kapag ginalaw o hinipo ang maysakit, maaring manigas siya nang ganito:

Sa bagong panganak, ang mga unang palatandaan ng tetano ay karaniwang lumilitaw pagkaraan ng 3 hanggang 10 araw pagkapanganak. Magsisimulang umiyak nang walang tigil ang sanggol at hindi makasuso. Kadalasan, ang pusod ay marumi o may impeksiyon. Pagkatapos ng ilang oras o araw, magsisimula nang manigas ang panga at ang iba pang palatandaan ng tetano.

Importanteng magamot agad ang tetano sa unang palatandaan pa lamang. Kapag inaakalang may tetano, (o kaya'y hindi tumitigil sa pag-iyak ang sanggol o biglang tumigil sa pag-yak ang sanggol o biglang tumigil sa pagsuso) gawn ang pagsusuring ito:


Pagsusuri sa kusang pagsipa ng paa

Error creating thumbnail: convert: unable to write blob `/tmp/magick-vqkWCDC0': @ error/blob.c/ImageToFile/1625.
convert: no decode delegate for this image format `' @ error/constitute.c/ReadImage/532.
convert: missing an image filename `/webroot/health.wikipilipinas.org/images/temp/transform_3eba224c7a23-1.jpg' @ error/convert.c/ConvertImageCommand/3011.


Ang dapat gawin kung may mga palatandaan ng tetano:

Ang tetano ay isang sakit na nakakamatay. Humanap kaagad ng mangagamot kapag may nakitang palatandaan. Kung matagal pa bago dumating ang doktor, gawin ang mga sumusunod:

  • Tingnan kung may mga pasa o sugat na may impeksiyon sa katawan. Madalas, may nana ang sugat. Pabukahin ang sugat at hugasan ng sabon at mainit na tubig; alising mabuti ang mga dumi, nana, tinik, bubog, atbp; lagyan ang sugat ng maraming agua oxihenada (kung mayroon).
  • Iniksiyunan agad ng 1 milyong yunit ng procaine penicillin at ulitin tuwing 12 oras (p. 320). (Para sa mga bagong panganak, mas mabuti ang crystalline penicillin.) Kung walang penicillin, gumamit ng ibang antibayotiko gaya ng tetracycline.
  • Kung makakakuha, iniksiyunan ng 40,000 hanggang 50,000 yunit ng Tetanus Antitoxin o 5,000 yunit ng Human Immune Globulin. Sunding lahat ang mga pag-iingat. Walang panganib na magkaroon ng allergy sa Human Immune Globulin, pero bihira ito at mas mahal.
  • Habang nakalulunok ang maysakit, painumin siya ng masustansiyang likido.
  • Para mapigil ang kombulsiyon, iniksiyunan ng phenobarbital o diazepam (Valium), matatanda: 10 hanggang 20 mg.sa umpisa, at dagdagan kung kinakailangan.
  • Bahagya lamang galawin o hawakan ang maysakit hangga't maaari. Iwasan ang ingay at ma-liwanag na ilaw.
  • Kung kinakailangan, gumamit ng catheter o maliit na tubong goma na nakakonekta sa heringgilya para mahigop ang uhog na nasa ilong at lalamunan. Pinaluluwag nito ang daanan ng hangin.


Paano maiiwasan ang tetano:

Maging sa pinakamahuhusay na ospital, kalahati sa mga taong may tetano ay namamatay. Mas madaling iwasan ang tetano kaysa gamutin ito.

  • Bakuna. Ito ang pinakatiyak na proteksiyon laban sa tetano. Bata man at matanda ay kailangang bakunahan. Pabakunahang lahat ang miyembro ng inyong pamilya sa pinakamalapit na health center. Kapag may bakuna ang mga buntis, naiiwasan ang tetano sa mga bagong silang na sanggol.
  • Kapag may sugat, lalo na yaong marumi at malalim, linisin at pangalagaan ito.
  • Kapag malaki, malalim at marumi ang sugat, tumawag ng doktor. Kapag hindi pa nababakunahan ng anti-tetano, gumamit ng penicillin. Makabubuti ring magpainiksiyon ng tetanus antitoxin.
  • Sa mga bagong panganak na sanggol, mahalaga ang kalinisan para maiwasan ang tetano. Ang instrumentong ginamit sa pagputol ng pusod ay kailangang isterilisado; dapat putulin ang pusod nang maikli, at panatilihing malinis at tuyo ang paligid nito.


Sanggunian

  • David Werner. Kung Walang Doktor sa Inyong Lugar. Philippine Charity Sweepstakes Office, 1979. (Hinango noong 27 Abril 2010).

Kategorya:Kalusugan