Trauma

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Error creating thumbnail: convert: unable to write blob `/tmp/magick-4nFrukqy': @ error/blob.c/ImageToFile/1625.
convert: no decode delegate for this image format `' @ error/constitute.c/ReadImage/532.
convert: missing an image filename `/webroot/health.wikipilipinas.org/images/temp/transform_5b7cd34c197e-1.jpg' @ error/convert.c/ConvertImageCommand/3011.
Ang trauma ay maaring isang pisikal o emosyonal na kapinsalaan sa tao. Ito rin ay maaaring maging medikal o psychiatric .

Contents

Uri

Pisikal na trauma

Ang pisikal na trauma ay tumutukoy sa isang malala o grabeng pinsala sa katawan tulad ng sugat o shock dulot ng dahas o aksidente. Ang kahulugan na ito ay malimit gamitin sa emergency room ng ospital.

Ayon sa U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) , ang di sinasadyang trauma dulot ng pagkahulog, aksidente, away, at iba pa ay kadalasang dahilan ng pagkamatay ng mga Amerikanong may edad 1 hangang 44 kumpara sa anumang sakit.

Psychological o emosyonal na trauma

Sa psychiatry, ang emosyonal na trauma ay may ibang kahulugan. Ito ay tumutukoy sa matinding sakit ng kalooban, pagkabahala, at pagkakaroon ng matinding pagkabigla dulot ng isang mapait na karanasan. Ang emosyonal na trauma ay maaaring humantong sa pangmatagalang epekto sa isip at katawan ng isang tao.

Sanhi at panganib

Pisikal na trauma

  • Blunt force trauma – Ito ay nangyayari kapag ang katawan ay tinamaan ng isang bagay o lakas na nagdudulot ng pinsala sa ulo, lacerations o bali.
  • Penetrating trauma - Ito ay nangyayari kapag ang isang bagay ay tumagos sa balat o katawan na nagdudulot ng bukas na sugat.
  • Trauma na dulot ng isang controlled injury – Dulot mga sugat mula sa isang operasyon.

Ang pasyente ay maaring makaranas ng sobrang pagkawala ng dugo, pinsala sa utak, pinsala sa respiratory system, at pananakit ng katawan.

Emosyonal na trauma

Maaring dulot ng isang pangyayaring sukdulang nakakabahala o di kaya’y nagdulot ng banta sa buhay tuald ng mga sumusunod:

  • Aksidente
  • Pagnanakaw
  • Pangagahasa
  • Kalamidad tulad ng bagyo o lindol

Pagsusuri

Mahalagang masuri angan ang isang pasyenteng nakaranas ng pisikal na trauma upang malaman kung gaaano kalubha ang pinsalang nangyari sa kanyang katawan. Ilan sa mga paraan ng pagsusuring maaaring gamitin ng mga espesyalista ay ang mga sumusunod:

Lunas

Ang lunas na ibinibigay sa pasyente ay depende sa grabe ng epekto ng pisikal na trauma sa katawan. Ilan dito ay ang mga sumusunod:

Samantala, kailanga sumangguni sa psychologist o psychiatrist ang pasyenteng dumadanas ng emosyonal na trauma upang mabigyan ng kaukulang lunas tulad ng counseling at therapy .

Kaso sa Pilipinas

Noong 14Abril 2011, ang beteranong aktress na si Pilar Pilapil ay naging biktima ng carjacking na nagdulot sa kanya ng pisikal at emosyonal na trauma. Siya ay nakaranas ng penetrating trauma ng siya ay pagsasaksakin ng mga masasamang tao at itinatapon sa isang lugar upang mamatay. Ang kagimbal-gimbal na karanasan ng aktres ay nagbigay sa kanya ng matinding takot at pangamba. Siya naman ngayon ay ligtas na sa kapahamakan ngunit kailangan pa ring sumailalim sa matinding gamutan.

Sanggunian