Upper respiratory tract

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
URanatomy.png
Ang upper respiratory tract ang una at pantaas na bahagi ng sistemang respiratoryo na dinadaanan ng hangin papaloob ng katawan papunta sa mga baga. Kontrolado ito ng medulla oblongata ng autonomic nervous system(ANS) sa utak.

Bukod sa paninigurado ng tamang pagpasok ng oxygen at paglabas ng carbon dioxide mula sa katawan, tungkulin din ng upper respiratory tract ang magtanggal ng dumi at potensyal na panganib sa katawan.

Contents

Anyo

URanatomy1.jpg
Binubuo ng ilang pangunahing bahagi at daanan ang upper respiratory tract. Ito ay ang:
  1. Nares at dalawang butas ng ilong – Ang organo ng pang-amoy at entrada sa buong respiratory tract maliban sa bibig. Ito ang unang nagkokondisyon sa nilanghap na hangin bago pumasok sa katawan.
  2. Bibig
  3. Nasal cavity – Anuman sa dalawang espasyo na nasa pagitan ng sahig ng cranium at bubong ng bibig at nagmumula mukha hanggang pharynx.
  4. Nasal concha
  5. Paranasal sinuses
  6. Uvula
  7. Pharynx – Nasa likod ng nasal cavity at itaas ng larynx. Ito ang daanan papuntang tiyan at baga na nasa harapang bahagi ng leeg sa ilalim ng baba at nasa itaas ng collar bone. Bukod sa hangin, dumadaan din ang tubig at pagkain dito. Tumutulong din sa paggawa ng mga tunog na unang manggagaling sa larynx.
  8. Tonsils
  9. Larynx – Isang istrukturang gawa sa kartilago sa itaas ng trachea. Bukod sa daanan ng hangin, naglalaman ito ng mga elastikong vocal cords na pinagmumulan ng mga tonong pananalita.
    • Epiglottis - Nagsisilbing pintuan na taga-pigil sa pagpasok ng pagkain sa lower respiratory tract kasama ang larynx.
  10. Trachea – May lamad na tubong may mga cartilaginous rings na daanan ng hininga mula larynx papuntang bronchi.

Istruktura

URanatomy2.png
Gawa sa kartilago, kalamnan, at lamad ang karamihan sa buong upper respiratory tract habang ang nasal chamber ay napapaligiran naman ng buto. Mayaman ito sa mga nerbyo (kasama ang mga nerbyong pang-amoy), kulani, at daluyan ng dugo.

Ang buong anatomya ng respiratory tract ay maraming katangian para matanggal ang mga dumi at potensyal na panganib sa katawan.

  1. Ang mucous membrane na nakabalot sa buong sistema ay tuloy-tuloy maglabas ng mucus para mahuli ang mga duming sumasabay sa nalanghap na hangin.
  2. Mga organismong naninirahan sa ibabaw ng mga istruktura ng upper respiratory tract (kasama ang mga daanan ng ilong at bibig, nasopharynx, oropharynx, at trachea). Ito ay normal na flora at karaniwang namamahay sa katawan ng walang pinsalang dinudulot. Dalawa ang pangunahing tungkulin ng mga ito na importante sa pananatili ng kalusugan:
    • Nakikipagkumpetensya para sa kakapitang lugar ang mga organismong ito sa mga mikrobyong maaaring magdala ng panganib.
    • Gumagawa ang mga ito ng pampatay ng mikrobyo at nilalabanan ang mga impeksyong dala ng mikrobyo.
  3. Nasal cavity – May sapin na mucociliary na kapareho ng nasa lower respiratory tract at may maliliit na buhok na tinatawag na cilia na unang nagsasala sa mga may kalakihang particles na nalalanghap.
  4. Ang turbinate bones ay natatakpan ng mucus na humuhuli sa mga hindi nasala ng mga buhok ng ilong. Karaniwang mga duming 5-10 µm ang diyametro ay nahuhuli agad ng mga buhok o nadidikit sa mga nasal mucosal surfaces tulad ng dumi, pollen at usok.
  5. May mga selyulang ciliated na nagdadala ng mga dumi palabas ng ilong mismo o papuntang esophagus para malunok.
  6. Ang mga selyulang mala-baso ay gumagawa ng mucus para mahuli ang iba pang mga dumi at pathogen na sumasama sa nilalanghap na hangin.
  7. Ang pag-iba ng direksyon na dadaanan ng nilanghap na hangin mula mga sinus papuntang pharynx ay nagiging sanhi ng pagbangga ng marami pang hindi nasalang particles sa likod ng lalamunan.
  8. Ang mga adenoid at tonsil ay mga organong kulani na importante sa pakikipaglaban sa mga pathogen na sumasama sa nilanghap na hangin.
  9. May sapin ng mucus at mga selyulang may cilia sa lower respiratory tract na humuhuli sa mga nakalagpas na dumi at pathogen at iniaakyat patungong likod ng lalamunan para mailabas sa katawan.

Papel sa katawan

Sa pag-hinga, ang hangin na nalalanghap ay:

  1. Papasok sa katawan mula sa ilong o sa bibig.
  2. Ang mucus at mga cilia ay humuhuli at nagpapalabas sa mga dumi, pathogen at iba pang bagay na pumapasok sa ilong kasabay ng hangin.
  3. Binabasa, pinag-iinit at nililinis ng mga tisyung nasa nasal cavity ang nilanghap na hangin.
  4. Dadaan ang nilanghap pababa ng pharynx at epiglottis.
  5. Maglalakbay pababa ng lalamunan at dadaan sa larynx at trachea bago pumunta sa lower respiratory tract ang nilanghap na hangin.
  6. Naglalabas ng carbon dioxide at mga dumi mula sa katawan sa paghingang palabas.

Karaniwang karamdaman

Ang respiratory tract ang pinaka-karaniwang lugar para sa impeksyong dala ng mga mikrobyo dahil lantad ito sa mga maliliit na organismo sa hangin. Mayroon namang mga balakid para sa mga mikrobyo na nasa sistema ng respiratory tract. Pangunahin dito ang mga pisikal na pansala tulad ng cilia at mucus ng upper respiratory tract at ang phagocytosis at mga panlabang kemikal ng katawan sa lower respiratory tract.

Gayunman, kung mabuhay ang mga pathogen na nakapasok sa upper respiratory tract, mangyayari ang mga karamdamang ito na kilala bilang upper respiratory infection:

Pangangalaga

Ang pangkalahatang pangangalaga ng katawan sa tamang pagkain at pananatili ng kalinisan ay pangangalaga na rin sa upper respiratory system. Ang mga sumusunod ay mga payong tumutumbok sa pag-iwas sa panganib ng sakit at karamdaman na karaniwang umaatake dito.

  • Huwag manigarilyo.
  • Iwasan ang marurumi, maaalikabok at mauuusok na lugar.
  • Magtakip ng ilong at bibig kapag naglilinis o dumadaan sa maruming lugar.
  • Maghugas lagi ng mga kamay at maging malinis sa sarili at kagamitan.
  • Magpatingin agad sa doktor at sundin ang payo at medikasyon kung may nararamdamang kakaiba sa kalusugan.

Sanggunian