Virus

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Influenza virus.png
Ang virus ay mula sa salitang Latin na ang ibig sabihin ay toxin o lason. Ito ay isang organismong microscopic ng RNA o DNA na pinapaligiran ng protina, lipid (taba), o glycoprotein coat. Ang mga virus ay katangi-tanging organismo dahil hindi nito kayang dumami nang walang host cell. Pagkatapos makipag-ugnayan sa host cell, ang virus ay magpapasok ng henetikong (genetic) materyal sa loob ng host at mangingibabaw sa tungkulin nito. Ang nahawaang selyula ay patuloy na dadami ngunit maglalabas ito ng mas marami pang protina at henetikong material na puno na ng virus.

Contents

Paraan ng pagdami

Ang mga virus ay maaaring kumalat mula sa ina papunta sa anak o mula sa isang pasyente hangang sa isang pasyente. Ang kakayanang kumalat ng isang virus ay depende sa pagkalikha nito.

May mga virus na maaaring maikalat sa simpleng paghawak o pagdidikit ng balat, pagpalit ng laway, pag-ubo, o pagbahing. May mga virus naman na kumakalat dahil sa pamamagitan ng pagtatalik at may ilang mga virus na dulot ng dumi na nakakapasok sa katawan ng pasyente mula sa kontaminadong pagkain o inumin. Samantala, may mga virus nalilipat ng mga insekto tulad ng lamok.

Klase ng viruses

Ang mga viruses ay may kakayanang maapektuhan ang kahit anong bahagi ng katawan o sistema ng katawan. Maaari itong magdulot ng impeksyon tulad ng karaniwang sipon, trangkaso, gastroenteritis, bulutong-tubig o herpes. Ang pinakakaraniwang klase ng viral na impeksyon ay may kinalaman sa respiratory tract.

Mga sakit na sanhi ng viruses

Mga mga sakit na sanhi ng viruses tulad ng mga sumusunod:

  • Karaniwang sipon
  • Bulutong-tubig
  • Hanta fever
  • Cold sores

Sintomas

Ang karaniwang sipon ay isang impeksyong dulot ng virus na madalas maranasan. Kabilang sa mga sintomas nito ang pagbahing, baradong ilong, pananakit ng lalamunan at pag-ubo. Ang karaniwang sipon ay isang munting impeksyon ng ilong at lalamunan ngunit ito ay maaaring tumagal mula dalawang araw hangang dalawang linggo. Madali itong makahawa at kumalat sa pamamagitan ng pagbahing o pag-ubo.

Samantala, may ilang pagkakaiba sa sintomas ang trangkaso at sipon. May kasamang matinding ginaw, lagnat, at pananakit ng ulo, kalamnan at lalamunan ang sakit na ito. Hindi tulad ng ibang mga karamdaman ng sistemang respiratoryo, ang trangkaso ay maaaring magdulot ng matinding sakit at nakamamatay na komplikasyon sa mga pasyente. Ito ay maaaring makuha sa hangin tulad ng karaniwang sipon at madaling kumalat sa mga lugar na maraming tao.

Ang sistemang panunaw ay karaniwan ding naaapektuhan ng mga virus. Ang mga sintomas nito ay pagtatae na maaaring mayroon o walang kasamang pagsusuka. Ang mga virus ng tiyan ay maaaring kumalat mula sa kontaminadong pagkain at inumin at nagdudulot ng gastroenteritis o pamamaga ng tiyan at malaki at maliit na bituka. Maaring dahilan ang hindi tamang paghugas ng kamay pagkatapos gumamit ng banyosa pagkalat ng sakit. Kabilang sa mga sintomas ng gastroenteritis ang nausea na maaaring mayroon o walang kasamang pagsusuka, pagtatae, mababang grado ng lagnat at pananakit ng tiyan.

Ang balat ay maaari ring magkaroon ng impeksyong dulot ng virus tulad ng karaniwang kulugo at bulutong-tubig. Ang bulutong-tubig ay isang nakakahawang sakit na malimit makaapekto sa mga batang edad 15 pababa ngunitmaari ring makaapekto sa mga nakatatanda. Madaling kumalat ang virus sa pamamagitan ng paghawak sa balat. Ang mga sintomas ng bulutong-tubig ay pagkakaroon ng makating pantal, lagnat at pananakit ng ulo. Ang pantal na mala-paltos ay karaniwang unang lumalabas sa mukha, anit o taas na parte ng katawan. Ito ay karaniwang nagtatagal mula lima hangang 10 araw ngunit mas matagal pa sa mga matatanda. Mataas ang tsansa na ag mga pasyenteng nakaranas na ng bulutong-tubig ay hindi na ulit makakaranas nito.

Samantala, ang mga virus tulad ng herpes ay dulot ng herpes simplex. Nakakaapekto ito sa bibig, ari at puwit. Itinuturing ang karamdamang ito na isang sexually transmitted disease (STD).

Pagsusuri

  • Eksamen sa dugo para siyasatin ang mga antibody at antigen sa virus.
  • Cultures ng halimbawa ng dugo, pluido sa katawan, at ibang mga materyal na kinuha sa lugar ng impeksyon.
  • Spinal tap para ma-eksamen ang cerebrospinal fluid.
  • Polymerase chain reaction (PCR) na pamamaraan ay maaaring gamitin upang makagawa ng kopya ng viral genetic na materyal upang matulungan ang doktor na mabilis na matukoy ang virus.

Lunas

Ang lunas sa impeksyong dulot ng virus ay depende sa klase at sa ilan pang mga salik. Nakatutok ang paggamot sa pagpapagaan ng mga sintomas upang matulungang maibalik ang lakas ng pasyente at maiwasan ang komplikasyon.

Ang karaniwang mga gamot na ginagamit para sa viral na impeksyon ay ang sumusunod:

  • Pag-inom ng tubig at katas ng prutas at pag-higop ng sabaw.
  • Karagdagang pahinga at pagtulog
  • Pagkain ng masustansyang pagkain

Sa ibang mga kaso, may mga medikasyon na maaaring i-reseta ng doktor:

  • Antiretroviral na medikasyon - Para sa mga pasyente na mayroong HIV o AIDS. Pinipigilan nito ang kakayanan ng HIV na dumami.
  • Antiviral na mga gamot - Para mabawasan ang tindi at tagal ng impeksyon tulad ng trangkaso at shingles.

Posibleng komplikasyon

Pag-iwas

Ang mga impeksyong dulot ng virus ay maaaring maiwasan sa pamamagitan ng bakuna. May mga bakuna para sa pag-iwas sa polio, tigdas, beke, rubella, at smallpox.

Ang mga sumusunod ay makakatulong din sa pag-iwas sa virus:

  • Tamang paghugas ng kamay.
  • Pag-iwas sa pakikipag-kamay sa mga pasyenteng mayroong sipon. Kung hindi maiwasan ang pakikipag-kamay, huwag kusutin ang mata at ilong pagkatapos.
  • Siguraduhin na ang pagkain ay lutong mabuti.
  • Ilagay s ahiwalay na lalagyan at ihanda sa magkaibang sangkalang ang gulay at karne.
  • Lutuing mabuti ang karne.
  • Ang pagamit ng condom sa pagtatalik ay makakatulong pababain ang panganib ng pagkalat ng STD.

Sanggunian

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.