Anti-hypotensive agent

From Wikihealth
Jump to: navigation, search

Ang mga gamot na tinaguriang anti-hypotensive agent o vasopressor ay nagpapataas ng mababa kaysa sa normal na blood pressure. Iba ito kumpara sa mga inotropics na nagpapalakas ng pagpintig ng puso. Subalit madaming mga gamot ang mayroon magkaparehong bisa sa katawan ng tao.

Contents

Katangian

Para mapataas ang blood pressure sa katawan, kailangan magkaroon ng ugnayan sa iba't ibang klase ng receptor. Ilan sa mga ito ang alpha adrenergic receptor, beta adrenergic receptor, dopamine receptor at maging ang vasopressin receptor. Ito kasi ang basehan ng ilang eksperto sa pag-uri ng mga anti-hypotensive agent.

Ang mga alpha adrenergic receptor ay matatagpuan sa tabike ng mga ugat. Kapag inaktiba ang mga ito, sumisikip ang daluyan ng dugo at nagkakaroon ng pagtaas sa blood pressure. Ang mga beta-1 adrenergic receptors naman ay matatagpuan sa puso ay nagpapalakas at nagpapabilis ng pagpintig ng puso kaya dumadami ang dumadaloy na dugo sa mga ugat subalit maari itong kontrahin ng mga beta-2 adrenergic receptor sa mga ugat. Ang mga dopamine receptor naman na matatagpuan sa mga ugat ng puso, bato at mesentery ay maaring mapigilan para magdulot ng pagkakaroon ng alta presyon.

Bukod sa mga adrenergic na receptor, ang receptor para sa vasopressin ay may kakayahan din magpataas ng blood pressure dahil sa laganap itong matatagpuan sa katawan. Ang vasopresssin-1 ay nagpapataas ng dami ng electrolyte na calcium sa loob ng mga selula samantalang ang vasopressin-2 naman ay may anti-diuretic na bisa. Ang pagpigil sa paglabas ng ihi ay nangangahulugan ng pagtaas ng isa pang electrolyte, ang sodium. Ang isa pang uri ng vasopressin receptor, vasopressin-3 ay direktang tinatablan ang anterior pituitary gland para maglabas ng hormone na bumubuo sa cortisol, isang uri ng stress hormone na nagpapataas ng blood pressure.

Pag-uuri

Ang mga anti-hypotensive agent ay maaring i-grupo sa tatlong klase.

  • Adrenergic agents.Ito ang mga catecholamines na nagdudulot ng pagtaas ng blood pressure sa katawan.
  • Vasopressin at iba pang halaw dito. Tanging desmopressin lang ang analog ng vasopressin na matatagpuan dito sa Pilipinas. Ilan pa sa mga analog nito na ginagamit sa ibang bansa ay ang terlipressin, lypressin at felypressin.
  • Iba pang mga gamot. Dito napapaloob ang mga gamot na hindi nakakaapekto sa mga adrenergic at vasopressin na receptor.
    • Phosphodiesterase inhibitor. Bagamat wala pa sa Pilipinas, ang milrinone at inamrinone ay halaw mula sa gamot para sa puso, ang amrinone, na ginagamot dati para sa atake sa puso. Ang mga gamot na ito ay pumipigil sa pagbuo ng phosphodiesterase, na nagdudulot ng pagkasira ng cyclic adenosine monophospate (cAMP).
    • Mga corticosteroid. Ang mga glucocorticoids tulad ng hydrocortisone, prednisone, prednisolone o dexamethasone ay may kakayahan din magpataas ng blood pressure.
    • Nitric oxide synthase inhibitor. Isa sa mga pinag-aaralan na maging anti-hypotensive agent ay nakabase sa ilang mga amino acid tulad ng arginine at citrulline.

Mekanismo ng bisa

Ibinibigay ang mga anti-hypotensive agent' sa mga pasyenteng bumaba ng labis sa 30 mmHg ang kanilang baseline systolic blood pressure o di kaya naman ay bumaba ng 60 mmHg ang mean arterial pressure, lalo na kung ang kundisyon na nagdudulot nito ay magdudulot ng tuluyang pagkasira ng mga mahahalagang organ.

May mga paraan kung papaano nagagawa ng mga anti-hypotensive agent pataasin ang blood pressure sa katawan.Isa sa mga ito ang pagpapabuti ang pagdamdam ng mga adrenoreceptors sa mga catecholamines. Ang mga catecholamines ay may palasak na bisa sa buong katawan lalo na sa pagpapataas ng blood pressure. Maari itong magdulot ng dalawang epekto sa katawan.

  • Bilang mga vasoconstrictors. Ang pinakamarami at pinakamadalas gamitin na anti-hypotensive agent sa mga ospital ngayon ay ang may kakayahan na mapakitid ang dinadaanan ng mga dugo sa ugat, lalo sa mga artery at arteriole ng sistemang sirkulatoryo.
  • Pinapalakas ang pagtibok ng puso. Kapag dumadami ang dugo na dumadaloy sa puso papunta sa loob ng mga ugat sa katawan, nagkakaroon ng bahagyang alta presyon. Napapataas nito ang blood pressure para bumalik ito sa normal na antas.

Hindi lang mga catecholamines ang nagiging anti-hypotensive agent. Maging mga halaw sa vasopressin ay may kakayahan magdulot ng alta presyon sa katawan.

Mga pinagagamitan

Bibihira maganap ang pagbaba ng blood pressure. Kung magaganap man ito, mayroong matinding panganib sa buhay. Iilan lang ang gamit ng mga anti-hypotensive agent at karamihan sa mga ito ay ibinibigay lamang sa mga pasyenteng nakaratay sa ospital.

  • Para sa medical shock. Isa sa mga delikadong katangian ng kundisyong ito ay ang labis na pagbaba ng blood pressure na makakasama sa sirkulasyon ng dugo. Ibinibigay ang mga vasopressors para magdulot ng sapat na pwersa sa dugo para makarating sa mga mahahalagang organ.
  • Para sa biglaang pagsumpong ng respiratory distress syndrome. Anuman sa mga anti-hypotensive agent ang ibigay para sa kundisyong ito, sinisiguro nito na sa pagdami ng daloy ng dugo sa sirkulasyon ay sasapat ang dami ng oxygen na makakarating sa mga selula.
  • Para sa mga kakatapos lang maoperahan sa puso. Ibinibigay din ang mga vasopressors sa mga inoperahan sa puso, tulad ng pinalitaan ang mga balbula o dinugtungan ang mga ugat nito.

Mga inaasahan di kanais-nais na epekto

May ilang mga side effect na maaring maidulot ang pagbigay ng mga anti-hypotensive agent.

  • Pananakit ng dibdib. Dulot ito ng labis na pangangailangan ng mga kalamnan ng puso para sa oxygen, lalo na kung ang puso ay malakas ang pagpintig. Maari ding magkaroon ng tachycardia dahil dito.
  • Pagka-aligaga. Ang pagkabalisa at panginginig ay isa sa mga side effect na maaring dala ng mga catecholamines. Nababawasan naman ito kung bababaan ang dosis.
  • Paghina ng sirkulasyon sa mga bato at sistemang panunaw. Ang labis na pagpapakitid ng mga ugat ay maaring magbawas sa dami ng dugo na maaring dumaloy sa mga organ na panunaw at sa mga bato.
  • Negatibong epekto sa mga sangkap ng dugo. Nagdudulot ng labis na pagbaba ng mga thrombocyte sa dugo ang inamrinone samantalang ang mga catecholamines naman ay maaring magpataas ng dami ng white blood cell.

Mga dapat iwasan

Ang mga pasyenteng sumasailalim sa shock ay dapat bigyan ng karampatang suwero muna bago bigyan ng mga gamot na anti-hypotensive agent. Kapag ang pasyente ay binigyan na ng vasopressor, kailangang bantayan ang kalagayan ng kanilang mga puso. Kapag hindi ito nabantayan, maaring mamatay ang ilang bahagi ng kalamnan ng puso dahil sa lakas ng pagtibok nito. Ang mga electrolytes na potassium at magnesium ay kailangan din masubaybayan para di magkaroon ng arrhythmia ang pasyente.

Sanggunian