Baga

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Ang baga.

Ang mga baga o lungs ay isang pares ng espongahadong organ na puno ng hangin at matatagpuan sa magkabilang gilid ng dibdib. Ang trachea (windpipe) ang siyang nagsasagawa ng paglanghap ng hangin papasok sa baga sa pamamagitan ng tubular branches, na tinatawag na bronchi.

Mga karamdaman

  1. Chronic obstructive pulmonary disease – Isang katawagan na naglalarawan sa dalawang sakit sa baga , ang emphysema at chronic bronchitis:
    • Emphysema – Isang matagalan at progresibong sakit sa baga na sanhi ng pag-igsi ng paghinga dahil sa sobrang paglaki ng alveoli (air sac). Ang mga lung tissues ng may emphysema ay maaaring may kapansanan o maaaring nawasak.
    • Chronic bronchitis – Isang malubhang pamamaga ng mga bronchus (bronchial tubes) dahil sa sobrang mucus na nagdudulot ng paghihirap sa paghinga.
  2. Ubo – Kadalasang sintomas ng ibang karamadaman. Ito ay natural na reflex ng katawan upang alisin ang mga nakaharang sa daanan ng hangin.
  3. Tuberculosis – Isang impeksyong dulot ng isang mikrobyo na tinatawag na Mycobacterium tubercolosis. Inaatake nito ang baga ngunit maaari rin nitong mapinsala ang iba pang parte ng katawan.
  4. Kanser sa baga – Karaniwang sanhi ng paninigarilyo], ang baga ay tinutubuan ng mga tumor dahilan upang mahirapan itong gumana ng maayos.
  5. Pulmonya – Pamamaga ng baga mula sa isang malubhang impeksyong dulot ng bacteria, virus, o pagpasok ng iba pang irritants tulad ng kemikal, pagkain, o alikabok.
  6. Pulmonary hypertension – Tumataas ang presyon ng dugo sa baga dahilan upang mahirapan sa paghinga ang pasyente.
  7. Hika –Ang daanan ng hangin ng baga ay namamaga na nagiging sanhi ng pag-igsi at pagkakaroon ng paghuni sa paghinga. Allergy, polusyon, at impeksyong dulot ng virus ang kadalasang nagiging sanhi nito.
  8. Pulmonary fibrosis – Sanhi ng pamumuo ng sobrang tisyu sa loob ng baga at kilala rin sa tawag na scarring of the lung.
  9. Sarcoidosis – Namumuo ang mga granuloma sa loob ng baga na nakakaapekto din sa ibang organ ng katawan.
  10. Obesity hypoventilation syndrome – Ang labis na timbang ay sanhi ng pagpapahirap upang palawakin ang dibdib kapag humihinga. Ito rin ay maaaring humantong sa matagalang suliranin ng paghinga.
  11. Pleural effusion – Nangyayari kapag sobra ang likidong naiipon sa pleura ng baga.
  12. Pleurisy|pamamaga ng pliyura – Ang pamamaga ng pleura na madalas ay sanhi ng pananakit ng baga kapag humihinga.
  13. Bronchiectasis – Ang mga bronchi ay namamaga at lumalapad ng labis dahilan upang ito’y madaling mapinsala.
  14. Lymphangioleiomyomatosis (LAM) – Isang pambihirang kalagayan kung saan namumuo ang cysts sa buong baga na sanhi ng suliranin sa paghinga.
  15. Interstitial lung disease (ILD) – Tawag sa koleksyon ng mga karamdamang nakaka-apekto sa interstitium, ang tisyu na nasa pagitan ng mga air sac ng baga.
  16. Acute respiratory distress syndrome (ARDS) – Ang malubha at biglaang pagkasira ng baga sanhi ng isang malalang sakit. Karaniwang kinakailangan ang life support machine upang matuulungan ang baga sa paghinga.
  17. Hypersensitivity pneumonitis (allergic alveolitis) – Ang paglanghap ng alikabok ay nagiging sanhi ng allergic reaction sa baga. Ito ay karaniwang nangyayari sa mga magsasaka o sa mga taong nagtatrabaho sa tuyot at maalikabok na planta.
  18. Influenza – Impeksiyon ng isa o ng higit pang flu viruses na nagiging sanhi ng pagkakaroon ng lagnat, sakit ng katawan, at ng pag-ubo na lalampas ng isang linggo o higit pa.
  19. Mesothelioma] – Isang pambihirang uri ng kanser na nabubuo sa lining ng [[[selyula]] sa iba’t-ibang organ ng katawan gaya ng baga. Ito ay madalas na sumusulpot makaraan ang ilang dekada ng pagkakalantad sa asbestos.
  20. [[[Pertussis]] o whooping cough – Isang nakakahawang impeksiyon ng mga bronchi sanhi ng Bordetella pertussis na nagdudulot ng patuloy na pag-ubo.
  21. Pulmonary embolism – Ang blood clot (karaniwang mula sa ugat ng binti) ay maaaring kumalas at maglakbay patungo sa puso, na maghahatid naman ng clot (embolus) sa baga. Ang biglaang pag-igsi ng paghinga ay karaniwang sintomas nito.
  22. Severe acute respiratory syndrome (SARS) – Isang malubhang pulmonya na sanhi ng isang partikular na virus na nagmula sa Asya noong taong 2002.
  23. Pneumothorax – Hangin sa dibdib; hindi normal na pagpasok ng hangin sa paligid ng baga (pleural space).

Mga pagsusuri

  1. Chest X-ray – Ang pinaka-una at pinaka-karaniwang pagsusuri ukol sa problema sa baga. Makikita sa pamamagitan ng X-ray kung may hangin o likido ang dibdib, likido sa baga, pulmonya, masses, foreign bodies, at iba pang diperensya.
  2. CT scan – Ang CT scan ay gumagamit ng X-ray at isang computer upang gumawa ng detalyadong larawan ng baga at ng katabing mga istruktura nito.
  3. Pulmonary function tests (PFT) – Isang serye ng pagsubok upang suriin ang kapasidad ng baga kasama na ang kakayahang huminga ng papalabas at pilit, at ang abilidad upang ilipat ang hangin sa pagitan ng baga at dugo.
  4. Spirometry – Ito ay bahagi ng PFTs na sumusukat ng bilis at kung gaano karami ang hangin na kayang ihinga papalabas ng baga.
  5. Sputum culture – Ang paglinang ng uhog at ang pag-ubo mula sa baga ay maaaring kumilala sa organismo na may pananagutan ukol sa pagkakaroon ng bronchitis o pulmonya.
  6. Sputum cytology – Ang pagsuri ng plema gamit ang mikroskopyo upang makita kung may abnormal cells sa baga.
  7. Lung biopsy – Isang maliit na piraso ng tisyu ang kinukuha mula sa baga sa pamamagitan ng bronchoscopy o ng pagtitistis].
  8. Flexible bronchoscopy – Isang endoscope (nababaluktot na tubong may camera sa dulo) ang idinadaan sa ilong o bibig papasok sa daanan ng hangin.
  9. Rigid bronchoscopy – Isang matibay na metal tube na ipinapasok sa bibig papunta sa daanan ng hangin sa baga. Ito ay mas epektibo kaysa flexible bronchoscopy ngunit mas nangangailangan ng general anesthesia.
  10. Magnetic resonance imaging (MRI) – Ang MRI scanner ay gumagamit ng radio waves sa isang magnetic field upang lumikha ng malinaw na imahe ng loob ng dibdib.

Sanggunian