Cerebral palsy

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Graphics 108E.jpg

Ang cerebral palsy ay isang grupo ng karamdaman na nakakaapekto sa mga gawain ng utak at ng buong sistemang nerbiyos. Ang mga gawaing ito ay kinabibilangan ng paggalaw, pag-intindi, pandinig, pantingin at pag-iisip.

Contents

Mga uri

  • Spastic - Ang mas malaking tono ng kalamnan ang pangunahing katangian ng spastic cerebral palsy. Ito ang pinakakaraniwang cerebral palsy. Nasa 70% hanggang 80% ng may cerebral palsy ay spastic.
  • Dyskinetic - Ito ay ang mga nakakaapekto sa koordinasyon ng paggalaw at may dalawa pang uri na nasa ilalim nito:
    • Athetoid - Ang pasyente ay may mga hindi makontrol na mabagal at namimilipit na paggalaw. Maaari nitong maapektuhan ang lahat ng bahagi ng katawan kasama na ang mukha, bibig at dila. Nasa 10% hanggang 20% ng pasyente ay athetoid cerebral palsy.
    • Ataxic - Ang pangunahing katangian ng uri na ito ay ang pag-apekto sa balanse at koordinasyon lalo na sa paglalakad at sa pagsusulat. Nasa 5% hanggang 10% ng mga kaso ay ataxic cerebral palsy.
  • Magkahalo - Ito ay ang pagkahalo ng iba’t ibang uri ng cerebral palsy. Ang madalas na kombinasyon ay ang spastic at athetoid.

Mga sanhi

Ang cerebral palsy ay sanhi ng mga pinsala o kaya ay mga abnormalidad ng utak. Karamihan sa mga problemang ito ay namumuo na sa mula pa noong nasa loob pa lamang ng sinapupunan ng ina ang pasyente. Ngunit maaari rin itong maganap kahit kailan sa loob ng unang dalawang taon ng buhay, habang ang utak ng batang pasyente ay patuloy na lumalaki at umuunlad.

Ang mga premature na sanggol ay mas madalas na nagkakaroon ng cerebral palsy. Maaari ring magkaroon ng cerebral palsy ang ibang sanggol bilang resulta ng mga sumusunod na kondisyon:

Ang ibang kaso ng cerebral palsy ay di pa din tukoy ang pinagmulan.

Mga sintomas

Ang mga sintomas ng cerebral palsy ay maaaring magkakaiba sa iba’t-iba ring pasyente. Ang mga sintomas ay maaaring:

  • Maging mahinahon o masyadong malala;
  • Kabilangan ng isang bahagi ng katawan o ng buong katawan; at,
  • Maging malala sa mga braso lamang o sa mga binti lamang o di kaya ay sa parehong mga braso at binti.

Ang mga sintomas ay madalas nakikita bago mag-dalawang taon ang pasyente at kung minsan ay lumalabas na ang mga sintomas sa ikatlong buwan pa lamang ng batang pasyente. Mapapansin ng mga magulang ang kanilang anak na sanggol na may paghihirap na nararanasan sa pag-abot, pag-upo, paggulong, paggapang at paglalakad.

Mga sintomas ng spastic cerebral palsy

  • Naninikip ang mga kalamnan at hindi mabatak. Mas nagiging masikip ang mga kalamnan habang tumatagal.
  • Hindi normal na paglalakad. Ang mga pasyente ay naglalakad na nakasiksik ang mga braso sa tagiliran, nagbabanggaan ang mga tuhod, mala-gunting ang paggalaw ng mga binti at nakatapak gamit ang mga daliri ng paa lamang.
  • Naninikip ang mga kasukasuan at hindi masagad ang paggalaw nito.
  • Panghihina at pagkakaparalisa ng mga kalamnan.

Mga sintomas ng iba pang uri ng cerebral palsy

Ang mga sumusunod na sintomas ay maaari ding makita sa ibang uri ng cerebral palsy:

  • Mga hindi normal na paggalaw gaya ng pamimilipit, paghahaltak at pagbaluktot ng mga kamay, paa, braso at binti habang gising, at lalong lumalala kapag stressed ang pasyente.
  • Panginginig
  • Hindi maayos na paglalakad.
  • Pagkawala ng koordinasyon ng mga bahagi ng katawan.
  • Bagsak na mga kalamnan, lalo na kapag nagpapahinga.

Iba pang mga sintomas sa utak at sistemang nerbiyo

  • Pagkabawas sa talino ngunit matino pa rin ang pag-iisip.
  • Problema sa pagsasalita
  • Problema sa pandinig at sa pagtanaw.
  • Pangingisay
  • Pananakit ng katawan, lalo na sa mga matatanda.

Mga sintomas na nakakaapekto sa pagkain at panunaw

  • Kahirapan sa pagdede sa mga sanggol; kahirapan naman sa pag-nguya at pag-lunok para sa mga mas matandang mga pasyente.
  • Pagsusuka
  • Di natutunawan sa pagkain.

Iba pang mga sintomas

  • Mas madalas na paglalaway.
  • Mas mabagal na paglaki.
  • Hindi maayos na pag-hinga.
  • Hindi kontroladong pag-ihi.

Paggamot at pangangalaga

Sa kasalukuyan, wala pang gamot para sa cerebral palsy. Ngunit ang mga pasyenteng may cerebral palsy ay nabibigyan pa rin ng tulong medikal. Ang pangunahing layunin ng mga tulong medikal para sa mga pasyente ng cerebral palsy ay ang mas maging malaya at hindi umaasa sa tulong ng iba pagdating sa mga pang araw-araw na gawain.

Pagsusuri sa karamdaman

Ang isang buong neurological exam ay mahalaga. Para sa mga mas matandang pasyente, ang pagsusuri sa mga cognitive functions ay mahalaga din. Ang iba pang mga pagsusuri ay maaari ding gawin para sa mga pasyente ng cerebral palsy:

Pangangalaga sa loob ng tahanan

Ang bawat miyembro ng tahanan ng pasyenteng may cerebral palsy ay maaaring makatulong upang mabawasan ang hirap na dinaranas ng pasyente. Ang ilan sa mga pwedeng gawin ng pamilya at ng pasyente ay ang mga sumusunod:

  • Pagkain ng wasto at masusustansiyang pagkain.
  • Pagpapanatiling ligtas at malinis ang bahay.
  • Pag-eehersisyo na rekomendado ng mga espesyalista para sa mga may cerebral palsy.
  • Pagsasanay sa tamang paraan ng pagdumi at pangangalaga sa kalinisan. Ang paggamit ng mga pampalambot ng dumi, pag-inom ng maraming tubig, pagkain ng mga prutas at gulay at ang regular na pagbabawas ay malaking tulong sa mga pasyenteng may cerebral palsy.
  • Pagprotekta sa mga kasukasuan, lalo na sa mga tuhod at siko.

Pag-aaral at karunungan

Ang mga batang may cerebral palsy ay rekomendadong pumasok sa mga regular na eskwelahan, maliban na lamang kung ang kanyang pisikal at mental na kapasidad ay hindi kakayanin ang pagpasok sa eskwelahan. Ang mga eskwelahang may special education (SPED) ay may malaking maitutulong sa batang pasyente.

Ang paggamit ng mga sumusunod ay malaki rin ang maiaambag sa karunungan at edukasyon ng pasyenteng may cerebral palsy:

  • Salamin sa mata.
  • Hearing aid
  • Brace para sa buto at kalamnan.
  • Wheelchair, tungkod, o walking aid.

Iba pang paraan ng paggamot at pangangalaga

  • Ang physical therapy ay may malaking maitutulong sa mga pang araw-araw na gawain at pangangalaga sa mga pasyente.
  • Ang ilang gamot na maaaring ireseta ng mga espesyalista ay ang mga sumusunod:
    • Anticonvulsant - Upang maiwasan o mabawasan ang mga pangingisay.
    • Botulinum toxin - Upang makatulong sa labis na paglalaway.
    • Muscle relaxant - Upang mabawasan ang panginginig.
  • Ang operasyon ay minsan kinakailangang gawin upang:

Prognosis

Ang cerebral palsy ay panghabang-buhay na karamdaman. Ibig sabihin, panghabang-buhay din na pangangalaga ang kinakailangan ng mga pasyenteng may cerebral palsy. Ang sakit na ito ay hindi naman direktang nakaka-apekto sa haba ng buhay. Marami na rin ang tumatandang may sakit na cerebral palsy. Ang ilan nga ay may kakayahang mamuhay sa isang ordinaryong komunidad. Sa mga malalalang sitwasyon, ang mga pasyente ay kinakailangan nang dalhin sa mga institusyon.

Pag-iwas sa karamdaman

Kahit na malaki ang pinagbago ng sistemang pangangalaga para sa mga nagdadalantao sa nakalipas na dalawang dekada, hindi pa din nito nabawasan ang mga kaso ng cerebral palsy. Ngunit, pinaniniwalaan pa din na ang maayos na pangangalaga sa mga nagdadalantao ang mainam na pag-iwas sa cerebral palsy.

Ang mga buntis na may di pang-karaniwang kondisyong medikal ay nangangailang magdagdag ingat. Ang pagkontol sa mga sakit gaya ng diabetes, anemia at altapresyon ay makakatulong maiwasan ang maagang panganganak at cerebral palsy.

Huwag aalugin ang mga bagong silang na sanggol. Ito ay makakapagdulot ng pinsala sa utak na maaaring maging cerebral palsy. Maiiwasan din ang isang karamdamang tinatawag na shaken baby syndrome.

Umiwas din sa tingga, isang elementong nakakalason at nagdudulot ng pinsala sa utak. Tanggalin ito sa mga tahanan. Huwag gumamit ng mga pinturang may tingga. Ang ilan sa mga laruan ay mayroong pinturang may tingga. Ang mga baterya ng sasakyan ay may tingga din.

Mga komplikasyon

Ang mga sumusunod ay ilan lamang sa mga pwedeng maging komplikasyon ng cerebral palsy:

  1. Osteoporosis
  2. Pagbara sa daanan ng dumi.
  3. Dislokasyon ng balakang at arthritis sa kasukasuan nito.
  4. Paninigas ng mga kasukasuan.
  5. Pulmonya - Dahil sa pagbabara ng lalamunan.
  6. Scoliosis

Sanggunian

  • Cerebral palsy PubMed Health (Hinango noong 27 Hunyo 2012).
  • Cerebral Palsy KidsHealth (Hinango noong 27 Hunyo 2012).
  • Ratanawongsa, B at Hale KL. (2005) Cerebral Palsy emedicinehealth (Hinango noong 27 Hunyo 2012).

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.