Cirrhosis

From Wikihealth
Jump to: navigation, search

Ang cirrhosis ay pagkasira ng liver o atay. Tungkulin ng atay ang pag-alis sa mga nakalalasong bagay sa katawan, paglinis sa dugo, at pagproseso sa mga importanteng sustansiya na kailangan ng katawan. Nagkakaroon ng cirrhosis kapag may matinding sira ang atay. Kapag ito ay hindi pa malala, kaya pa ng atay na maging maayos upang ituloy ang tungkulin nito. Kapag malala na ang kundisyon at mas marami ng sira sa liver tissues, ang atay ay mahihirapang gampanan ang dapat nitong gawin.

Contents

Sintomas ng sirosis

  • Madaling pagkaramdam ng pagod
  • Madaling pagdugo
  • Pagkakaroon ng likido sa tiyan
  • Madaling pagkaroon ng bruises o pasa
  • Pagkawala ng gana sa pagkain
  • Pamamaga ng mga binti
  • Pagbabawas o pagbaba ng timbang
  • Pakiramdam na naduduwal

Kadalasan, walang makikitang sintomas ang liver cirrhosis hangga’t hindi pa ito lumalala.

Komplikasyon

  • Madalas na pagkakaroon ng impeksiyon.
  • Malnutrisyon o pagiging payat dahil nahihirapan ang atay sa pagproseso ng sustansiya na maaaring maging sanhi ng kahinaan ng katawan at pagbaba ng timbang
  • Ang hepatic encephalopathy ay isang komplikasyon ng cirrhosis kung saan hindi kinakaya ng atay na alisin ang mga toxins sa dugo. Kapag may toxins ang dugo, nahihirapang ang isang tao na mag-isip o mag-concentrate ng maayos. Kapag malala na, maaari itong maging sanhi ng coma.
  • Portal hypertension o pagdurugo sanhi ng pagtaas ng pressure sa pangunahing ugat ng daluyan ng dugo sa atay. Ang dugo ay dumadaloy sa mas maliliit na ugat at maaaring pumutok ang mga maliliit na ugat. Ang esophageal varices ay paglaki ng mga ugat sa lalamunan na maaari ding magdulot ng pagdurugo. Ang gastric varices naman ay nangyayari ng pagdurugo sa loob ng sikmura.
  • Pamamaga ng tiyan at binti mula sa pagkaipon ng fluids mula sa hindi paggawa ng protina ng dugo ang atay.
  • Panganib ng liver cancer.

Konsultasyon

Maaaring magpakunsulta sa gastroenterologist o hepatologist.

  • Isulat ang mga sintomas na nararamdaman, may kinalaman man sa cirrhosis o wala.
  • Isulat din ang mga importanteng pangyayari lalo na ang personal na impormasyon upang makagawa ng medical history ang doktor. Kung maaari, dalhin ang kopya ng medical records.
  • Talakayin ang mga gamot na iniinom, kasama na ang mga supplements.
  • Magdala ng kasama upang lubos na maunawaan ang tatalakayin kasama ng doktor.
  • Isulat ang mga mahahalagang itatanong sa doktor.

Mga uri ng pagsusuri

  • Blood test kasama na ang blood count, bilirubin test, liver function test at iba pang paraan upang malaman kung ano ang sanhi ng cirrhosis.
  • Imaging procedures katulad ng CT scan, ultrasound, at magnetic resonance imaging.
  • Liver biopsy o ang pagsuri sa atay sa pamamagitan ng pagkuha ng tissue sample.

Lunas

Kapag ang cirhhosis ay nabigyan ng lunas sa simula pa lamang, posibleng mabawasan ang pagkakaroon ng lubusang pagkasira sa atay.

  • Paghinto sa pag-inom ng alak lalo na ang mga alcoholic.
  • Pag-inom ng gamot upang makontrol ang hepatitis.
  • Low-sodium diet upang maiwasan ang pamamaga ng mga binti. Kapag ang pamamaga ay malubha, ang pag-alis ng liquid build-up o operasyon ay gagawin upang ito ay mawala.
  • Endoscopy upang makita upang makita kung may pagdurugo sa mga ugat ng lalamunan at tiyan.
  • Pag-inom ng gamot upang mapigilan ang pagtaas ng presyon ng dugo
  • Operasyon upang malagyan ng stent ang portal vein upang madaling makadadaloy ang dugo.
  • Antibiotics para sa mga impeksiyon
  • Liver cancer screening kasama ang pagsuri sa dugo at ultrasound upang makita kung mga mga sintomas ng kanser sa atay.
  • Pag-inom ng gamot para sa hepatic encephalopathy.
  • Liver transplant surgery kapag nagkaroon na ng liver failure.

Pagbabago ng pamumuhay

  • Hindi pag-inom ng alak na sanhi ng pagkasira ng atay
  • Pagkain ng mga pagkaing mababa sa sodium o asin. Sa halip na asin, gumamit ng mga herbal seasoning bilang pampalasa ng pagkain.
  • Kumain ng masustansiyang pagkain gaya ng prutas at gulay.
  • Pag-iwas sa impeksiyon sa pamamagitan ng pag-iwas sa mga taong maysakit at madalas ng paghugas ng mga kamay. Ang pagbabakuna laban sa hepatitis, pulmonya, at influenza ay mainam din gawin.
  • Hindi basta-basta pag-inom ng mga gamot na nabibili ng walang reseta. Mahihirapan ang atay sa pag-alis ng mga gamot na ito sa katawan na magiging sanhi ng lalo pang pagkasira sa atay. Ang mga aspirin, ibuprofen, at naproxen ay dapat iwasan. Maaaraing magrekomenda ang doktor ng mababang dosage ng acetaminophen upang maiwasan ang pagkaramdam sa sakit subalit ito din ay maaaring magdulot ng panganib sa atay.

Alternatibong gamot

Ang liver-cleansing o liver-flushing treatment ay sinasabing makatutulong upang gamutin ang cirrhosis ngunit walang pag-aaral na sumusuporta dito. Hindi pa rin lubusang napapatunayan ang bias ng milk thistle o silymarin. Sa pag-inom o paggamit ng mga alternatibong gamot, mainam na ang lahat ay ikunsulta sa mga dalubhasa.

Pag-iwas

  • Iwasan ang pag-inom ng alak. Kung iinom man ay dapat hindi hihigit sa dalawang inumin sa isang araw sa mga lalaki. Para sa mga higit 65 na taon, isang inumin lang sa isang araw.
  • Kumain ng masustansiyang pagkain lalo na ang gulay at prutas, whole grain food, at pagkaing mayaman sa protina. Iwasan ang mga pagkain niluto sa mantika o maraming taba.
  • Panatilihing tama ang timbang ng pangangatawan dahil ang sobrang taba sa katawan ay nakasisira sa atay. Kumunsulta sa doktor kung paano makakapagbawas ng timbang.
  • Bawasan ang paggamit ng mga bagay na may kemikal katulad ng gamit sa paglilinis at mga kemikal para sa mga insekto. Kung hindi maiiwasang gamitin ang mga ito, ibayong pag-iingat ang dapat gawin.
  • Huwag makigamit sa mga kaarayom na ginamit sa injections upang maiwasan ang pagkakaroon ng hepatitis. Ang pakikipagtalik ng walang proteksiyon ay iwasan. Gumamit ng condom kung hindi maiwasang makipagtalik.
  • Magpabakuna laban sa hepatitis.
  • Pag-iwas sa self-medication.

References