Gallstone

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Gallstones.jpg

Ang gallstone ay isang maliit na bato na hugis peras na nabuo sa loob ng gallbladder (na matatagpuan sa kanang itaas na bahagi ng tiyan at ibaba ng atay). Kapag ang naimbak na likido (bile) sa gallbladder ay tumigas, mamumuo ito at magiging mumunting pitak ng mga bato. Samantala, ang bile ay nilikha upang tulungan ang katawan sa pagtunaw ng taba. Ito ay binubuo ng bile salts, cholesterol, fats, proteins, tubig, at bilirubin na isang waste product. Kung sakali mang ito ay mapuno ng ilan sa mga nabanggit, maaari itong maging gallstone; dahilan upang hadlangan ang regular na daloy ng bile patungo sa gallbladder na maaaring maipon sa maliit na duct na magdadala ng bile sa atay patungo sa lugar na kinaroroonan ng maliit na bituka.

Contents

Uri

Ang gallstone ay may dalawang uri:

  1. Cholesterol stone – Binubuo ng cholesterol na tinatayang may bilang na humigit kumulang 80-90 porsyento ng gallstones o hindi kaya’y mixed stones. Ito ay may taglay na kulay yellow green.
  2. Pigment stone –Ito ay kulay orange na produkto ng pulang dugo na namuo sa apdo at cholesterol (20%).

Sintomas

Ilan lamang ito sa mga sintomas o tanda na maaaring ikaw ay mayroong gallstones.

Sanhi at panganib

Tinatayang ang mga babae, lalo na ang mga buntis ay mas-prone sa pagkakaroon ng gallstones. Gayon din ang mga sumailalim sa proseso ng hormone replacement therapy o iyong mga uminom ng birth control pills.

Malaki din ang posibilidad na magkaroon ng gallstones ang mga sumusunod:

  • May edad higit sa 60
  • May lahing American Indian
  • May lahing Mexican American
  • Babae o lalaki na sobra ang timbang
  • May sakit na diabetes
  • May kasaysayan ng sakit sa bato sa pamilya
  • Mabilis na pag-akyat at pagbaba ng timbang
  • Uminom o umiinom ng gamot na pampababa ng cholesterol

Pagsusuri

Malimit iminumungkahi ng mga manggagamot na kailangan sumailalim ang pasyente sa alin mang sumusunod na pagsusuri.

  1. CT scan – Sa pagsusuring ito maaaring makita agad ang gallstones at madali rin nitong matutukoy kung may sira ang gallbladder o kung may impeksiyong dulot ng mga komplikasyon ng gallstones.
  2. Cholescintigraphy (HIDA scan) – Tinuturukan ng non-harmful radioactive material ang pasyente. Ito ay nasisipsip ng gallbladder na magdudulot ng pagliit nito.
  3. Endoscopic retrograde cholangiopancreatography (ERCP) – Gumagamit ng endoscope ang doktor at ipinapasok sa loob ng lalamunan hanggang sa maliit na bituka ng pasyente upang matunton at maging madali ang pagtanggal ng bato sa bile ducts.
  4. Blood tests – Matutukoy sa dugo kung may palatandaan ng impeksiyon, pagbabara, pamamaga ng lapay, o paninilaw ng balat.

Lunas

  • Laparoscopic cholecystectomy – Tatanggalin ang gallbladder sa pamamagitan ng maliit na hiwa sa tiyan na dadaan ng laparoscope at iba pang gamit pang-opera.
  • Non-surgical treatment - Gumagamit ng mga gamot na ursodiol at chenidiol upang tunawin ang gallstones. Ganunpaman, maaaring buwan o taon ang bilangin upang tuluyan mawala ang mga ito. Ito ay tumatalab lamang sa mga taong may cholesterol stone. Ito rin ay iminumungkahi ng mga doktor sa mga pasyenteng hindi pa nangangailan ng operasyon o di kaya’y may iba pang problema sa kalusugan. May kamahalan ang mga gamot na ito at, sa kasalukuyan, mabibili lamang sa labas ng Pilipinas.
  • Alternatibong gamot - Maaaring uminom ng apat hanggang limang baso ng apple juice o kumain ng mansanas sa loob ng limang magkakasunod na araw.
  • Maligamgam na tubig (warm water) – Hindi dapat kumain ng hapunan pagsapit ng ika-anim na araw, bagkus ay kailangang uminom ng tatlong baso ng apple juice tuwing alas-4 ng hapon. Gayundin, pagsapit ng ika-6 ng gabi, isang baso ng maligamgam na tubig na may kasamang Epsom salt (mabibili sa botika) ang iinumin. Muli itong gawin pagdating nang alas-8 ng gabi. Pagkatapos, tig-kalahating tasa ng olive oil at lemon juice ang paghahaluin at iinumin pagpatak ng alas-10 ng gabi.

Mga paalala

  • Mahalagang kumain nang tama bukod sa paglaktaw ng hapunan sa pang-anim na gabi habang ginagawa ang warm water therapy.
  • Ang apple juice ay nakatutulong upang tunawin o palambutin ang mga namuong bato sa loob ng bile habang ang olive oil naman ay tumutulong upang mapadali ang paglabas ng mga ito. Samantala, ang Epsom salt na hinalo sa maligamgam na tubig ay pinaluluwag ang kalamnan na magsisilbing daan upang mapadali ang pag-alis ng bato sa loob nito.
  • Mag-antabay sa madalas na paggamit ng palikuran.
  • Sa pamamagitan ng sariling dumi, malalaman kung lumabas na ang bato. Ang kulay nito ay berde at malimit itong lumulutang.

Sanggunian