Hepatitis A

From Wikihealth
(Redirected from Hepatitis a)
Jump to: navigation, search
Hepatitis A virus.jpg

Ang hepatitis A ay ang pamamaga ng atay na sanhi ng hepatitis virus. Maliban sa hepatitis A, ang mga iba pang pangkaraniwang impeksyon na sanhi ng hepatitis virus ay ang hepatitis B at hepatitis C. Sa mga ito, ang hepatitis A ang pinakamahina. Ang ibang uri ng hepatitis kasi ay maaaring manumbalik matapos ang gamutan habang ang hepatitis A ay hindi.

Mayoong 3,600 kaso ng hepatitis A ang naitatala kada taon. Ngunit, dahil hindi naman lahat ng nahawaan ay walang kinakikitaang sintomas ng hepatitis A, pinaniniwalaang mas higit pa sa mga naitatalang kaso ang ang nagkakaroon ng hepatitis A kada taon.

Ang hepatitis A ay maaring magdulot ng:

Contents

Mga sanhi at salik ng panganib

Ang hepatitis A virus ay kadalasang matatagpuan sa dumi at dugo ng isang taong may impeksyon 15 - 45 araw bago lumabas ang mga sintomas at sa unang linggo ng pagkakasakit.

Maaaring mahawaan ng hepatitis A ang isang tao kung:

  • Nakakain o nakainom ng mga pagkain o tubig na nakontamina ng hepatitis A virus. Ang mga pagkaing madalas makontamina ng nasabing virus ay mga gulay at prutas, mga pagkaing dagat, tubig at yelo.
  • Nahawakan o nadikitan ang dumi o dugo ng isang taong may hepatitis A.
  • Ang taong may hepatitis A ay hindi naghugas, o hindi maaayos ang pagkakahugas, ng mga kamay matapos manggaling sa banyo at humawak sa iba’t ibang mga bagay.
  • Nakikipagtalik gamit ang puwit at bunganga.

Mga nakadadagdag sa panganib

  • Ang pagbiyahe sa ibang bansa, lalo na sa mga kontinente ng Asya, Gitna at Katimugang Amerika.
  • Ang paggamit ng mga ipinagbabawal na gamot na sa pamamagitan ng iniksyon.
  • Ang pamamalagi o pagtira sa mga rehabilitation center'.
  • Ang pagtatrabaho na sakop ng mga industriya ng kalusugan, pagkain at alkantarilya.
  • Ang pagkakaroon ng HIV, ang virus na sanhi ng AIDS.

Mga sintomas at palatandaan

Ang mga sintomas ng hepatitis A ay makikita sa loob ng 2 hanggang 6 na linggo pagkatapos mahawaan ng hepatitis A. Ang mga sintomas na ito ay madalas na katamtaman at malumanay lamang, ngunit maaaring magtagal ng maraming buwan, lalo na sa mga matatanda.

Ang mga sintomas ng hepatitis A ay ang mga sumusunod:

  • Maitim na ihi - Palatandaan ito na may dugo ang ihi.
  • Pananamlay
  • Pangangati ng katawan
  • Pananakit ng kalamnan
  • Kawalan ng gana kumain
  • Lagnat
  • Pagkahilo at pagsusuka
  • Maputlang dumi - Ang maputlang dumi ng tao ay palatandaan na may problema sa mga daluyan ng atay, lapay at apdo.
  • Naninilaw na balat - Katulad din ng maputlang dumi, ang paninilaw ng balat o jaundice, ay indikasyon din ng problema sa atay.

Pagsusuri

Ang doktor ay maaaring gumawa ng isang pisikal na pagsusuri sa pasyente. Mula doon pwede niyang masabi sa pasyente kung siya ay may malaki at malambot na atay. Ang pagsusuri nang dugo ay mahalaga sapagkat dito malalaman kung mayroong mataas na antas ng immunoglobulin M (IgM) at immunoglobulin G (IgG), mga antibody ng hepatitis A. Sa pagsusuri din ng dugo malalaman kung mataas din ang mga enzyme ng atay.

Paggamot

Wala pang partikular na gamot laban sa hepatitis A. Ngunit, ang mga sumusunod ay dapat gawin ng mga taong may hepatitis A upang hindi na lumalala at hindi na kumalat pa:

  • Magpahinga. - Kailangan magpahinga ang taong may hepatitis A lalo na kung masyadong malala ang nararamdamang mga sintomas.
  • Iwasan ang alak at iba pang nakakasira sa atay gaya ng gamot na acetaminophen. - Upang hindi na lumalala pa, iwasan ang kahit anong kemikal na magpapahina sa atay.
  • Iwasan kumain ng matatabang pagkain. - Ang pagkaing may taba ay magdudulot ng pagsusuka sapagkat may sangkap ang atay na kinakailangan upang lusawin ang taba. Mainam na huwag kumain ng taba lalo na kapag malala na ang hepatitis A.
  • Huwag makipagtalik. - Iwasan muna ang pakikipagtalik o kahit anong gawaing sekswal dahil maaari pa itong maging sanhi ng pagkalat ng sakit. Hindi sapat ang proteksyon na maibibigay ng condom.

Higit sa lahat, lumapit agad sa doktor o espesyalista sa atay kapag nakakaramdam pa lang ng mga sintomas ng hepatitis A.

Mga komplikasyon

Madalas namang walang komplikasyon ang hepatitis A. Isa sa loob ng isang libong kaso ng hepatitis A ang nagkakaroon ng komplikasyon na delikado sa buhay ng pasyente.

  • Patuloy na paglabas ng mga sintomas at palatandaan ng hepatitis A. - May mga taong medyo matagal at patuloy na inilalabas ng katawan ang mga sintomas ng hepatitis A.
  • Malalang pagkasira ng atay. - Minsan, ang hepatitis A ay maaaring makapagdulot ng malubhang pagbagsak ng atay. Ang mga taong may iba pang sakit sa atay at mga matatandang tao ang may mataas na pagkakataon na bumagsak at tumigil ang atay.

Pag-iwas

Ang mga sumusunod ay ilan sa mga paraan upang maiwasan ang hepatitis A virus.

  • Maghugas ng kamay. - Palagi at maiging maglinis ng kamay pagkatapos gumamit ng banyo o tuwing pagkatapos makasalamuha ang taong may hepatitis A. Para sa mga nag-aalaga ng mga sanggol, maghugas din ng kamay bago at pagkatapos magpalit ng lampin. Maghugas din dapat ng kamay bago maghain ng pagkain.
  • Umiwas sa mga maduming pagkain at kontaminadong inumin. - Iwasan kumain ng mga hilaw na karne at isda. Huwag bumili ng mga pagkaing nabibili sa kalye. Kung walang malinis na pagkukunan ng inuming tubig, magpakulo ng tubig lagpas sa isang minuto, bago inumin. Ang mga ininit na pagkain ay kailangang kainin kaagad.
  • Magpabakuna. - Ang bakuna laban sa hepatitis A ay simulang makakalaban sa virus apat na linggo matapos ang unang turok ng bakuna. Ang ika-6 at ika-12 na buwan na mga booster shot ay kinakailangan para sa mas mahabaang proteksyon. Mainam din na magpabakuna laban sa hepatits A at B kung maglalakbay sa ibang bansa, lalo na sa mga bansang mayroong pagsiklab ng hepatitis A.

Pagpapabakuna

Bawal magpabakuna ang mga batang mas bata pa sa isang taong gulang. Ang mga taong higit na kailangan magpabakuna ay ang mga sumusunod:

  1. Lahat ng bata na may edad mula ika-12 buwan hanggang ika-23 buwan.
  2. Lahat ng taong may edad lagpas sa 1 taon na naglalakbay o nakatira sa mga bansang mayroong mataas na insidente ng hepatitis A, gaya ng mga bansang nasa Gitnang Amerika, Timog Amerika, Asya (maliban sa Japan), Aprika at Silangang Europa.
  3. Mga lalaking nakikipagtalik sa kapwa lalake.
  4. Mga gumagamit ng bawal na gamot.
  5. Mga taong may sakit sa atay.
  6. Mga taong nag-aaral o nagsusuri ng hepatitis A virus.

Sanggunian