Leeg

From Wikihealth
Revision as of 07:14, 30 June 2012 by Redram (Talk | contribs)

(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
Jump to: navigation, search
Leeg.jpg

Ang leeg ay isang maselang bahagi ng ulo at katawan sapagkat ito ang nagdudugtong sa kanilang dalawa. Ang leeg ang naglalaman ng kurdong panggulugod na nagdadala ng mga mensahe mula sa utak na namamahala sa lahat ng aspeto ng katawan. Ito ay malakas, may hindi pang-karaniwang kakayahang mabaluktot at kayang gumalaw sa lahat ng direksyon. Ang buto nito ay tinatawag na cervical spine (cervical vertebrae). Sa lahat ng nilalang na may leeg, ang leeg ng tao lamang ang may Adam’s apple.

Contents

Anatomiya ng leeg

Ang anatomiya ng leeg ay isang mahusay na pagkakaayos ng mga buto, ugat, kalamnan at litid. Ito ay nagsisimula sa ibabang bahagi ng bungo at sa pamamagitan ng cervical vertebrae, isang serye ng mga buto, ay dumudugtong sa itaas na bahagi ng likod o ang tinatawag na thoracic spine. Dahil din sa mahusay na pagkakaayos ng mga bahagi ng leeg, ang boses ay naging posible para sa mga tao.

Panlabas na bahagi ng leeg

  1. Balat ng leeg - Ang balat ng leeg ay may kakaibang katangian kumpara sa balat ng ibang bahagi ng katawan. Ito ay maaaring makaranas ng acrochordon, isang hindi nakakapinsalang kondisyon ng balat, na lumilitaw lamang sa iilang balat ng ibang bahagi ng katawan. Bagaman ang balat ng leeg ay may katulad na dami ng mga dulo ng nerbiyo katulad sa ibang bahagi ng katawan, itinuturing itong isa sa mga erogenous zone o lugar sa katawan na napaka-sensitibo.
  2. Batok - Ang likod na bahagi ng leeg. Ang batok ay kilala rin sa tawag na nucha.

Panloob na bahagi ng leeg

  1. Cervical vertebrae - Ito ay binubuo ng pitong buto na hugis silindro na nagsisimula sa ilalim ng bungo at dumudugtong sa itaas na bahagi ng likod o ang thoracic spine. Ito rin ang pinakamaliit na vertebrae sa katawan.
  2. Cervical disc o intervertebral disc - Binubuo ng mga collagen at ligamento, ang mga cervical discs ay kumikilos na parang unan o kaya ay bilang shock absorber. Ang anim na cervical discs ay matatagpuan sa pagitan ng pitong buto ng cervical vertebrae at ito ang nagdudugtong sa mga ito.
  3. Lalamunan - Ito ay ang ang harapang bahagi ng looban ng leeg na nagsisimula sa likod ng bibig, at binubuo ng pharynx at larynx. Ang larynx ang sinasabing dahilan kung bakit may boses kaya tinatawag din itong voice box. Kasama din sa lalamunan ang trachea at kapirasong bahagi ng esopagoso.
  4. Esopagoso - Ito ay nagsisimula bilang extensiyon ng pharynx pababa sa leeg hanggang makadugtong sa tiyan. Ito ay nagsisilbing daanan ng pagkain at inumin.
  5. Mga kalamnan ng leeg - Ang mga kalamnan ng leeg ay maaaring i-pangkat ayon sa lokasyon. Ang mga kalamnan na nasa harap at likod ng gulugod ay tinatawag na prevertebral, postvertebral at lateral vertebral. Ang mga kalamnan naman sa gilid ng leeg ay tinatawag na lateral cervical. Dagdag pa dito ay ang walang kaparis na platysma.
  6. Carotid artery - Ang mga carotid arteries ang mga malalaking ugat na matatagpuan sa leeg. Ito ang mga pangunahing ugat na nagdadala ng dugo sa ulo.
  7. Jugular vein - Ito ang ugat na nagbabalik ng dugo mula sa ulo at mukha pabalik sa puso.
  8. Cervical nerves - Ito ang walong ugat na nakadugtong mula sa kurdon ng gulugod at tinatawag na C1, C2, C3, C4, C5, C6, C7, at C8. Ang bawat ugat ay may kanya-kanyang tungkulin.
  • C1 at C2 para sa ulo.
  • C3 at C4 para sa diaphragm.
  • C5 ang para sa mga kalamnan ng itaas na bahagi ng katawan gaya ng mga deltoid at bicep.
  • C6 para sa mga kalamnan ng pulso gaya ng extensor carpi radialis longus ng kamay at iba pa.
  • C7 para sa mga tricep, ang kalamnan na nasa likod ng mga braso.
  • C8 para sa mga kamay.

Mga tungkulin ng leeg

Ang mga leeg ay may mga mahahalagang pangunahing tungkulin gaya ng mga sumusunod:

  • Bahay at proteksyon ng kurdon ng gulugod - Ang kurdon ng gulugod ay isang bungkos ng mga ugat na nakadikit mula sa utak at nakalatag sa buong haba ng gulugod, mula sa cervical spine (leeg), thoracic spine (itaas at gitnang bahagi ng likod) hanggang sa lumbar spine (ibabang bahagi ng likod). Ito ay ang naghahatid ng mga mensahe ng utak papunta sa lahat ng bahagi ng katawan.
  • Pagsuporta sa ulo at sa paggalaw nito - Ang leeg ay may kakaibang tibay at lakas. Ito ay bumubuhat at nagbabalanse sa ulo na may pangkaraniwang bigat na 5 hanggang 7 kilo. Maliban sa pagbubuhat ng ulo, sinusuportahan din ng leeg ang lahat ng paggalaw ng ulo - paikot, pag-atras, pasulong at mga pagilid na galaw.
  • Pagapapadaloy ng dugo papunta sa utak - Ang mga puwang sa leeg ay nagbibigay ng daanan para ng mga ugat na nagdadala ng dugo patungong utak. Ang mga puwang na ito ay tinatawag na vertebral foramen at matatagpuan lamang sa leeg.
  • Bahay at proteksyon ng iba pang mahahalagang organo - Ang leeg din ang nagbibigay proteksyon sa iba pang mga mahahalagang organo ng katawan. Ang esopagoso ng sistemang panunaw, lalamunan ng sistemang respiratoryo at mga kulani ng sistemang limpatiko ay ilan lamang sa mga pangunahing organo na matatagpuan din sa loob ng leeg.

Mga problemang pangkalusugan at karamdaman

Ilan sa mga mga problemang pangkalusugan at karamdamang nakakaapekto sa leeg ay ang mga sumusunod.

  • Pananakit ng leeg - Ang pananakit ng leeg ay maaaring sanhi ng mga pagkahapo at pananakit ng mga kalamnan. Ang mga pagkahulog at mga aksidente ay maari ring maging sanhi ng mga pananakit ng leeg.
  • Whiplash - Isa itong pinsala sa kalamnan ng leeg. Maaari rin itong tawaging neck sprain o neck strain.
  • Herniated disc - Nangyayari ito kapag ang cervical nerve ay nairita o kaya ay naiiipit ng cervical disc. Iba-iba ang sintomas ng herniated disc dahil sa iba-iba rin ang kinokontrol ng mga cervical nerves. Halimbawa, kapag ang C5 ang naiipit o naiirita, maaaring makaranas ng pananakit ng balikat ang pasyente, habang nanghihina naman ang biceps kapag C6 ang may problema.
  • Gastroesophageal reflux disease (GERD) - Ito ay isang sakit na nagaganap kapag ang asidong panunaw ng tiyan ay bumabalik sa esopagoso. Ang pagbabalik na ito ay nakakapagpapairita sa esopagoso.
  • Laryngitis - Ito ay ang pamamaga at pagkairita ng larynx na madalas na nagiging dahilan ng pagkapaos o kaya pagkawala ng boses.
  • Bara sa daluyan ng hangin - Anumang bara sa daluyan ng hangin ay maaaring ikamatay ng pasyente kapag hindi kaagad natanggal.
  • Vocal cord polyp - Ito ay tipikal na nakikita sa isang bahagi lamang ng larynx. Depende sa sukat at hugis ng polyp, maaari nitong maapektuhan ang boses ng pasyente.
  • Kanser sa lalamunan - Ito ang kanser na maaaring maganap sa pharynx o sa larynx o kaya ay sa tonsil. Marapat na tumigil o umiwas sa paninigarilyo ang pasyenteng may kanser ng lalamunan.

Sanggunian

Pagkilala

Wikihealth cit.png Orihinal na nilalaman mula sa WikiHealth sa bisa ng GNU Free Documentation License. Tingnan ang pagtanggi.