Mga Paraan upang Malaman kung Nakabuti o Hindi ang Nakaugaliang Panlunas

From Wikihealth
Jump to: navigation, search

Hindi sapat na dahilan na maraming gumagamit ng nakaugaliang panlunas upang mangahulugan na lubos itong nakabubuti o ligtas. Kadalasan, mahirap malaman kung aling lunas ang nakatutulong at kung alin ang maaaring nakasasama. Upang makatiyak, kailangan ang maingat na pag-aaral. Naritoangapat na tuntunin upang malaman kung alin-aling lunas ang halos walang naitutulong o mapanganib. (Ang mga halimbawa ay mula sa kanayunan ng Mexico.)


1. Habang mas maraming panlunas para sa iisang karamdaman, mas malamang na alinman sa mga ito ay walang gaanong naitutulong. Halimbawa: Sa kanayunan sa Mexico, maraming nakaugaliang panlunas sa bosyo, pero wala isa man sa mga ito ang nakabubuti. Narito ang ilan sa mga iyon: Isa man sa mga panlunas na ito'y hindi nakabubuti. Kung nakabuti, ang iba sanang panlunas ay hindi na kakailanganin. Kapag ang isang karamdaman ay may isa lamang karaniwang lunas, malamang na ito'y nakabubuti. Para maiwasan at malunasan ang bosyo, gumamit ng iodized salt.

  • pagtatali ng alimango sa bosyo. HUWAG!
  • paghimas sa bosyo sa pamamagitan ng kamay ng patay na bata. HUWAG!
  • pagpapahid ng utak ng buwitre sa bosyo. HUWAG!
  • pagpapahid ng tae ng tao sa bosyo. HUWAG!

Isa man sa mga panlunas na ito'y hindi nakabubuti. Kung nakabuti, ang iba sanang panlunas ay hindi na kakailanganin. Kapag ang isang karamdaman ay may isa lamang karaniwang lunas, malamang na ito'y nakabubuti. Para maiwasan at malunasan ang bosyo, gumamit ng iodized salt.


2. Ang mga bulok o nangangamoy na panlunas ay malamang na di-makabuti―at madalas na nakapipinsala. Halimbawa:

  • ang ideya na magagamot ang ketong sa pamamagitan ng inuming nagmula sa nabubulok na ahas. HUWAG!
  • ang ideya na magagamot ang sipilis sa pamamagitan ng pagkain ng buwitre. HUWAG!

Walang naitutulong ang dalawang panlunas na ito. Ang una'y maaaring maging sanhi ng mapanganib na impeksiyon. Ang paniniwala sa mga panlunas na tulad nito kugn minsa'y nakababalam sa pagtatamo ng wastong pangangalagang medikal.


3. Ang mga panlunas na ginagamitan ng tae ng hayop at tao ay hindi nakabubuti at maaaring maging dahilan ng mga delikadong impeksiyon. Huwag gagamitin ang mga ito.

Mga halimbawa:

  • Ang paglalagay ng tae ng tao sa paligid ng mata ay hindi nakalulunas sa lumalabong paningin at maaaring maging dahilan ng impeksiyon. HUWAG!
  • Ang paglalagay ng tae ng baka sa ulo para alisin ang buni ay maaaring maging dahilan ng tetano at iba pang delikadong impeksiyon. HUWAG!

Hindi rin nakatutulong sa paggamot ng paltos ang tae ng kuneho o iba pang hayop. Mapanganib ang paggamit ng mga ito. Ang tae ng baka, kapag hawak, ay hindi maaaring makatulong sa pagkontrol ng atake. Ang tae ng tao, baboy, o ibang hayop na ginagawang tsa ay walang nalulunasang ano man. Mas makapagpapalubha pa sa tao ang mga ito. Huwag lalagyan ng tae ang pusod ng bagong panganak na sanggol. Maaaring maging dahilan ito ng tetano.


4. Habang ang panlunas ay iniuugnay sa karamdamang sinasabing mapapagaling, mas malamang na ang pakinabang sa mga ito ay nagmumula lamang sa lakas ng paniniwala.

Ang pag-uugnay o paghahawig sa panlunas at sa karamdaman ay malinaw na makikita sa mga sumusunod na halimbawa mula sa Mexico:

  • para sa pagdurugo ng ilong (balinguyngoy), ang paggamit ng yesca (isang matingkad na pulang kabute)
  • para sa pagkabingi, paglalagay ng pinulbulasang buto ng rattlesnake sa tenga
  • para sa kagat ng aso, pag-inom ng tsa na gawa mula sa buntot ng aso
  • para sa kagat ng alakdan, pagtatali ng alakdan sa nakagat na daliri
  • upang maiwasan ang pagtatae kapag tinutubuan ng ngipin ang isang bata, paglalagay ng kuwintas na yari sa pangil ng ahas sa leeg ng bata
  • para 'lumabas' ang butlig na likha ng tigdas, paggawa ng tsa mula sa balat ng punong kapok o bulak

Ang mga panlunas na ito, at marami pang tulad nito, ay hindi nakagagaling. Maaaring ang mga ito ay nakatutulong kung ang isang tao ay naniniwala sa mga ito. Pero ukol sa malulubhang problema,tiyaking ang paggamit sa mga ito ay hindi nakababalam sa mas epektibong panlunas.


Contents

Mga Halamang Naipanggagamot

Maraming halamang nagtataglay ng bisa na nakagagaling sa sakit. Ilan sa pinakamahuhusay na makabagong gamot ang ginawa mula sa mga ligaw na damo. Gayunman, hindi lahat ng 'nakagagaling na damo' naginagamit ng mga tao ay nagtataglay ng kahalagahang medikal ... at iyong nagtataglay kung minsan ay ginagamit sa maling paraan. Sikaping matutuhan ang tungkol sa mga damo sa inyong lugar at tuklasin kung alin ang kapaki-pakinabang.

MAG-INGAT! Ilan sa mga medisinal na damo ay malakas makalason kapag ginamit nang sobra sa dosis. Sa ganitong dahilan, madalas na mas ligtas gumamit ng makabagong gamot, dahil ang dosis ay mas madaling makontrol.


Narito ang ilang halimbawa ng mga halaman na maaaring maging kapaki-pakinabang kapag ginamit nang wasto:

Talong-Punay (Datura arborea)
Ang mga dahon nito at ng ibang natatanging kauri ng halamang night-shade ay nagtataglay ng gamot na nakatutulong sa pagpawi ng paninigas ng tiyan, pananakit ng sikmura at maging sakit sa apdo.
Durugin ang 1 o 2 dahon ng talong-punay at ibabad sa pitong kutsarang tubig (100 ml.) sa loob ng isang araw. Dosis: 10 hanggang 15 patak tuwing ika-apat na oras (para sa matatanda lamang).

Babala: Malakas makalason ang talong-punay kapag ginamit nang sobra kaysa iminungkahing dosis. Mas ligtas nagamitin ang karaniwang pildoras na antispasmodic kung kailangan.

Sutla ng Mais (mga buhok o 'sutla' ng bunga ng mais)
Magkaminsan,ang tsa na gawa mula sa sutla ng mais ay nakatutulong makabawas sa pamamaga ng paa―lalo na sa mga buntis na babae.
Magpakulo ng sandakot na sutla ng mais at uminom ng 1 o 2 baso. Hindi ito mapanganib.

Kaktus na Kardon (Pachycerius pectinaboriginum)
Ang katas ng kaktus ay magagamit sa paglalanggas ng sugat kapag walang pinakuluang tubig at walang ibang paraan upang makakuha nito.
Ang kaktus na kardon ay nakatutulong din sa pagpapatigil ng pagdugo ng sugat, dahil sinasarhan ng katas ang naputol na ugat ng dugo.
Pumutol ng isang piraso ng kaktus sa pamamagitan ng malinis na kutsilyo at pigain ito nang mariin habang nakalapat sa sugat.
Kapag nakontrol ang pagdudugo, magtali ng isang piraso ng kaktus sa sugat sa pamamagitan ng tela.
Pagkaraan ng 2 o3 oras, alisin ang kaktus at linisin ang sugat sa pamamagitan ng pinakuluang tubig at sabon. Marami pang tuntunin tungkol sa paraan ng pangangalaga sa sugat at pagkontrol sa pagdudugo.

Papaya
Ang mga hinog na papaya ay sagana sa bitamina at nakatutulong din sa pagtunaw ng pagkain. Ang pagkain sa mga ito'y lalong nakatutulong sa mga taong mahina o matanda na at idinadaing ang pananakit ng tiyan kapag kumakain ng karne, manok o itlog. Tumutulong ang papaya upang madaling matunaw ang mga pagkaing ito. Ang papaya ay nakatutulong ding magpalabas ng bulate sa tiyan, bagaman ang mga makabagong gamot ay madalas na nakabubuti.
Mag-ipon ng 3 o 4 na kutsarang 'dagta' (15-20 ml.) na lumalabas sa berdeng bunga o puno ng prutas kapag nagurlisan. Ihalo ito sa pulot-pukyutan na kasindami ng naipong dagta at haluin sa isang tasa ng mainit na tubig. Kung maaari, inumin nang may kasamang laksante.


Sariling-Gawang Molde upang Mapagdugtong ang mga Baling Buto

Sa Mexico, maraming iba't ibang halaman gaya ng tepeguaje (isang punongkahoy na kabilang sa uring beans) at solda con solda (isang malaki at gumagapang na liryong arum) ang ginagamit sa paggawa ng molde o pansemento sa nabaling buto. Gayunman, alinmang halaman ay maaaring gamitin kung may sirup na malilikha mula rito at titigas at kakapit pag natuyo at hindi makasusugat sa balat. Subukin ang iba't ibang halaman sa inyong purok.

Para sa moldeng ginamitan ng tepeguaje: Maglagay ng 1 kilogramong balakbak (balat ng kahoy) sa 5 litro ng tubig at pakuluin ito hanggang mabuo ang makapal na sirup, Ilubog sa sirup ang pira-pirasong malinis na tela at maingat na gamitin tulad ng sumusunod:

Tiyaking nasa maayos na posisyon ang mga buto. Huwag tuwirang ilalagay ang molde o pansemento sa balat. Balutan ang braso o binti ng malambot natela: Kasunod nito, lagyan ng sapin-saping bulak. Sa huli,ilagay ang basang pira-pirasong tela upang makabuo ng moldeng naka-lapat ngunit hindi gaanong mahigpit.

Mahalagang mabalutan ng molde ang malaking bahagi ng braso o binti upang maiwasan ang paggalaw ng mga baling buto—karaniwang ang kasukasuan sa ibaba at kasukasuan sa itaas ang baling bahagi.

Para sa baling galang (wrist), dapat mabalot ng molde ang halos kabuuang bahagi ng braso, tulad nito: Huwag tatakpan ang mga dulo ng daliri upang makita ninyo kung mananatili ang likas na kulay nito.

MAG-INGAT: Kahit hindi napakahigpit ng moldeng inilagay, maaaring mamaga ang baling binti sa katagalan. Kapag dumaing ang tao na napakahigpit ng molde, o kapag ang mga daliri ng kanyang kamay at paa ay lumamig, namuti o nangitim, alisin ang molde at palitan ng bago at mas maluwag. Huwag lalagyan ng molde o pansemento ang hiwa o sugat.

Mga Labatiba, Laksante at Purga: Kailan Dapat Gamitin at Kailan Hindi Dapat

Maraming tao ang madalas na naglalabatiba at umiinom ng laksante. Ang 'pagnanais magpurga' ay laganap sa daigdig. Ang mga labatiba at purga ay popular na popular na panlunas na nakaugaliang gamitin. Madalas na nakapipinsala ang mga ito. Maraming naniniwala na ang lagnat at pagtatae ay maaaring 'maalis' sa pamamagitan ng paglalabatiba (pagpapasok ng tubig sa bituka mula sa butas ng puwit) o sa pamamagitan ng pag-inom ng purga, o matapang na laksante. Sa kasamaang-palad, ang ganitong mga pagsisikap na malinis o mapurga ang maysakit ay madalas na nagiging dahilan ng higit na pagkakaroon ng kapinsalaan sa bituka.

Paalala: Bihirang magdulot ng kabutihan ang labatiba at laksante. Madalas na mapanganib gamitin ang mga ito―lalung-lalo na ang matatapang na laksante.


Mga kaso na delikadong gamitan ng labatiba o laksante
Huwag gumamit ng labatiba o laksante kapag ang tao ay may matinding pananakit ng sikmura o ano mang palatandaan ng apendisitis o 'pagsakit ng tiyan', kahit hindi siya tumatae sa loob ng maraming araw.
Huwag labatibahin o painumin ng laksante ang isang taong may tama ng bala o ibang kapinsalaan sa bituka.
Huwag bibigyan ng matapang na laksante ang isang taong mahina o maysakit. Lalo itong manghihina.
Huwag paiinumin ng laksante o purga ang isang batang may mataas na lagnat, nagsusuka, nagtatae, o may mga palatandaan ng dehydration (pagkaubos ng tubig sa katawan).
Huwag ugaliin ang madalas na paggamit ng laksante (tingnan ang hindi pagdumi).


Wastong paggamit ng labatiba

  • Ang mga karaniwang labatiba ay makatutulong upang mabawasan ang konstipasyon o hindi pagdumi (tuyo, matigas na taeng hindi mailabas). Gumamit lamang ng mainit na tubig o tubig na may konting sabon.
  • Kapag nauubusan ng tubig sa katawan ang taong nagsusuka, maaari ninyo siyang subuking gamitan ng dahan-dahang labatibang may Rehydration Drink.


Wastong gamit ng laksante at purga
Ang laksante ay tulad ng purga pero mas mahina. Lahat ng produktong nakalista sa kanan ay mga laksante kapag ininom nang mababa ang dosis at mga purga kapag ininom nang mataas ang dosis. Pinalalambot at pinabibilis ng laksante ang pagtae; nagiging dahilan ng pagtatae ang mga purga.
Mga purga: Dapat lamang gumamit ng mataas na dosis ng purga ang isang tao sa sandaling siya'y nakainom ng lason at kinakailangan itong mailabas kaagad. Sa ibang pagkakataon, ang purga ay nakapipinsala.
Mga laksante: Ang isang tao ay maaaring gumamit ng gatas ng magnesia o iba pang magnesium salts nang mababa ang dosis, bilang mga laksante, sa ilang kaso ng konstipasyon. Ang mga taong may almoranas at konstipasyon ay maaaring uminom ng langis mineral ngunit ang mga ito'y nakapagpapadulas lamang at hindi nakapagpapalambot ng kanilang tae. Ang dosis para sa langis mineral ay 3 hanggang 6 na kutsara bago matulog (huwag isabay sa pagkain dahil aagawin ng langis sa katawan ang mahahalagang bitamina ng pagkain). Hindi ito ang pinakamainam na paraan.


Mas mainam na paraan:
Mga pagkaing may himaymay (fiber). Ang pinakamalinis at pinakamadaling paraan upang mas lumambot at dumalas ang pagtae ay ang pagkain ng mas maraming pagkaing sagana sa likas na himaymay, o 'roughage' tulad ng kamoteng-kahoy o bran at iba pang buo-buong butil na pagkain. Ang pag-inom ng maraming tubig at pagkain ng maraming prutas at gulay ay nakatutulong din.

Ang mga taong mahilig kumain ng maraming bagay na may likas na himaymay ay bihirang-bihirang magkaroon ng almoranas, konstipasyon at kanser sa bituka kaysa mga taong kumakain ng maraming pinong 'makabagong' pagkain. Para sa mas maginhawang pagtae, iwasan ang mga pinong pagkain at kumain ng mga bagay na mula sa di-kiniskis o di-pinong mga butil.


Mga purga at laksanteng madalas gamitin:
Castor Oil, Dahon ng Senna Kaskara (kaskara sagrada). Matatapang na purga ang mga ito na madalas na mas nakapipinsala kaysa nakabubuti. Mas mainam na huwag gamitin ang mga ito.

Magnesium Carbonate, Gatas ng Magnesia Epsom Salts (magnesium sulfate). Maaalat an pampurga ang mga ito. Gamitin lamang ang mga ito nang mababa and dosis, bilang mga laksante para sa konstipasyon. Huwag gagamitin nang madalas ang mga ito ay kailanman ay huwag gagamitin kapag sumasakit ang tiyan.

Langis Mineral. Kung minsan, ito'y ginagamit sa konstipasyon ng mga taong may almoranas . . . pero para na rin kayong uminom ng batong may grasa. Hindi ito iminumungkahi.


Sanggunian

  • David Werner. Kung Walang Doktor sa Inyong Lugar. Philippine Charity Sweepstakes Office, 1979. (Hinango noong 13 Abril 2010).