Paghahanda ng Halamang Gamot

From Wikihealth
Jump to: navigation, search

Contents

Mga halamang maaaring gawing dekoksyon:

Lagundi

Graphics 513.jpg

Vitex negundo L.
PARA SA: hika at ubo
tugas (Ceb.); molave-aso, magupay (Sul.);dangla, lino-lino (Ilk.); dabatan (If.); lingei (Bon.); sagarai (Bag.); 5-leaved chaste tree (Engl.)<br/?

Pagkilala:

  • palumpong (shrub) na may limang, dahon at tumataas ng may 5 metro

Paggamit:

  • hatiin sa 3 bahagi ang pinaglagaan
  • inumin ang bawa't bahagi tuwing ika-4 na oras

Paalala:

  • mag-ingat sa ibang uri ng lagundi (1 o 3 dahon)


Graphics 514.jpg

Yerba Buena

Mentha x cordifolia Opiz ex Fresen
PARA SA: pananakit ng iba't-ibang bahagi ng katawan
hierba buena, hilbas (Day., Ley., Sam.); ablebana (If.); malipuen(Ak.); mint, peppermint (Engl.)

Pagkilala:

  • halamang gumagapang na amoy mint
  • may apat na kanto ang tangkay at kulay berde
  • dahon ay magkakatapat, magaspang at parang kulubot

Paggamit:

  • hatiin sa 3 bahagi ang pinaglagaan - inumin ang bawa't bahagi sa umaga, tanghali at gabi
  • maaaring dikdikin ang sariwang dahon at itapal sa bahaging nananakit


Graphics 515.jpg

Sambong

Blumea balsamifera (L.) DC.
PARA SA: manas at pantunaw ng bato
aliblion, alimon (P.Bis.); ayoban, bukadkad, gabuen,gintin-gintin, haliban, kambihon, lalakdan, lakdanbulan (Bis); dalapot (C. Bis.); labulan, sambun (Sul.); sob-sob (Ilk.); kaliban (Tag.); takamain (Bag.); blumea camphor, ngai camphor (Engl.)

Pagkilala:

  • palumpong (shrub) na tumataas ng 3 metro
  • may bulo ang dahon

Paggamit:

  • hatiin sa 3 bahagi ang pinaglagaan - inumin ang bawa't bahagi sa umaga, tanghali at gabi

Paalala:

  • hindi ito gamot sa impeksyon sa bato o ihi


Graphics 516.jpg

Bayabas

Psidium guajava L.
PARA SA: panlinis ng sugat, impeksiyon sa bibig, magang gilagid, bulok na ngipin
guayabas, kalimbahin, tayabas (Tag.); bagabas (Ig.); bayabo (Ibn.);bayawas (Bik., Pang.); biabas (Sul.); gaiyabat, gaiyabit (If.); geyabas (Bon.); guyabas (Ilk.)

Paggamit:

  • para sa sugat
    • ipanghugas ang pinaglagaang tubig 2 beses maghapon
  • pangmumog
    • gamitin ang maligamgam na

Paalala: piliin lamang ang native na puno dahil ito lamang ang dumaan sa pananaliksik


Graphics 517.jpg

Tsaang Gubat

Ehretia microphylla Lam.
PARA SA: sakit ng tiyan
langitngit (Dav.); alibungog (Bis.); malatadiang (Gad) kalabonog, maragued (Ilk.); taglokot, talibunog, kalimunog, tsa (Tag.)

Pagkilala:

  • isang uri ng palumpong (shrub) na tumataas hanggang 5 metro
  • maliit ang mga dahon na makintab at matingka ang pagkaberde

Paggamit:

  • hatiin sa 2 bahagi ang pinaglagaan.
  • inumin ang bawa't bahagi tuwing ika-4 na oras

Paalala:

  • maaari rin itong imumog upang tumibay ang ngipin


Graphics 518.jpg

Akapulko

Cassia alata L.
PARA SA: an-an, buni, galis-aso at alipunga
bayabas-bayabasan, kapurko, katanda,katandang aso,pakagonkon,ponting(Tag.);andadasi, andadasi-a-dakdakel, andadasi-bugbugtong (Ilk.); adadisi(Ting.); ancharasi (Ig.); andalan(Sul.); aayabasin, bikas-bikas (Bik., Tag., Bis.,); kasitas (Bik., Bis.); sunting, palo china (Bis.); pakayomkon kastita (Pamp.); ringworm bush or shrub (Engl.)

Pagkilala:

  • palumpong (shrub) na tumataas ng 3 metro o higit pa
  • may bulaklak na kulay dilaw na matatagpuan sa dulo ng mga sanga
  • mga buto ay maliit at nakalagay sa sisidlan

Paggamit

  • ipahid ang katas sa apektadong balat 1-2 beses maghapon

Paalala:

  • para sa mga taong may allergy sa sariwang dahon ng akapulko, gawin itong dekokson:
    • magpakulo ng 1 basong tinadtad na dahon sa 2 basong tubig sa loob ng 15 minuto o hanggang maging 1 baso na lamang
    • ihugas ito sa apektadong balat 1-2 beses maghapon


Error creating thumbnail: Unable to save thumbnail to destination

Ulasimang Bato

pansit-pansitan (Peperomia pellucida)
PARA SA: pampababa ng "uric acid" sa dugo

Pagkilala:

  • isang uri ng damo na makatas at hugis puso ang dahon

Paghahanda/Paggamit:

  • salad
    • hugasan mabuti ang mga dahon
    • maghanda ng 1 1/2 baso ng sariwang dahon (hindi siksik)
    • hatiin sa 3 bahagi at kainina ang bawa't bahagi sa umaga, tanghali at gabi
  • dekoksyon
    • hugasan mabuti ang mga dahon
    • maghanda ng 1 1/2 ng sariwang dahon at 2 basong tubig
    • pakuluan sa mahinang apoy sa loob ng 15 minuto
    • huwag takpan ang palayok
    • palamigin at salain
    • hatiin sa 3 bahagi at inumin ang bawa't bahagi sa umaga, tanghali at gabi pagkatapos kumain


Graphics 520.jpg

Ampalaya

Momordica charantia
PARA SA: diabetes mellitus (mild non-insulin dependent)
amargoso (Sp.); margoso, ampalaya (Tag.); apalia (Pamp); apape (Ibn.); apapet (Itn.); palia (Bis., Bin., If.); paria (Bis., Bin., If.); paria (Bis., Ban., If., Il.); pubia (Sub.); suligum (sul.); balsam apple, balsam pear, bitter gourd (Engl.)

Pagkilala:

  • baging na namumulaklak at namumunga
  • bunga at dahon ay kinakain na gulay

Paggamit:

  • uminom ng 1/3 baso 3 beses maghapon, 30 minuto baog kumain
  • ang murang dahon at maaaring pasingawan at kainin (1/2 baso 2 beses maghapon)


Mga kagamitan sa pagluluto:

Graphics 521.jpg
  • kalan
  • palayok o stainless na lutuan
  • sandok na kahoy
  • salaan
  • baso
  • kutsilyo
  • malinis na sisidlan (bote)
Graphics 522.jpg
  • asukal
  • tubig
  • kandila
  • manitika
  • halamang gamot


Dosis:

Graphics 523.jpg

para sa bata (7-12):

  • 2 kutsarita
  • 3 beses isang araw

para sa matanda:

  • 2 kutsara
  • 3 beses isang araw


Pangmumog: Bayabas

Graphics 524.jpg

Para sa: impeksiyon sa bibig, magang gilagid, bulok na ngipin

Paggamit: imumog ang maligamgam na pinaglagaang tubig dalawang beses maghapon





Panghugas: Akapulko

  • dekoksyon o pinaglagaan
  • ilanggas sa apektadong balat 1 o 2 beses maghapon


Paggawa ng Akapulko ointment:

  • hugasang mabuti ang sariwang dahon
  • gayatin ang hinugasang dahon
  • isang basong ginayat na dahon + 1 basong mantika, cooking oil o langis ng niyog
  • lutuin sa mantika hanggang lumutong ang dahon
  • hanguin at salain
  • ginayat na 2 pirasong kandilang puti
  • isalin sa palayok ang isang baso ng sinalang mantika at 2 pirasong ginayat na kandila
  • haluin hanggang matunaw ang kandila
  • hanguin at isalin sa malinis na sisidlan
  • palamigin bago takpan
  • ipahid sa apektadong balat 1 hanggang 2 beses maghapon


Pag-iimbak ng halamang gamot:

Graphics 525.jpg

Nag-iimbak tayo ng halamang gamot upang...

  • matiyak na sapat ang suplay nito
  • makolekta ang halaman sa panahon na mataas ang mga sangkap nito
  • kailangan wasto ang proseso ng pag-iimbak at pagtatago nito para matiyak ang kalidad ng ginawang halamang gamot
  • pag-iingatan na huwag masira ang nakaimbak na halamang gamot
  • huwag bayaang makapitan ng mga insekto ang kinolektang halaman
  • siguraduhing tuyo ang mga inimbak na halamang gamot upang hindi ito kapitan ng amag
  • ilagay ito sa lugar na hindi nasisikatan ng araw upang mapanatili ang aktibong sangkap ng mga inimbak na halamang gamot
  • lagyan ito ng palantandaan o label bago itago sa isang lugar
    • pangalan ng halaman at bahaging inimbak
    • sa anong sakit ito ginagamit
    • paraan ng paghahanda
    • paraan ng paggamit (dosis)
    • saan ito ipinagbabawal
    • kailan inimbak
    • hanggang kailan pwedeng gamitin


Sanggunian

  • Manwal sa Paghahanda ng mga Halamang Gamot. Philippine Institute of Traditional and Alternative Health Care (PITAHC). (Hinango noong 19 Mayo 2010).