Pangangalaga sa Suso

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Graphics 104E.jpg

Ang mahusay na pangangalaga sa suso ay mahalaga sa kalusugan ng ina at ng bata. Dapat simulan ang pagpapasuso sa ina pagkapanganak mismo ng bata. Sa Simula, maaaring kokonti lang ang masuso ng bata, pero sa pamamagitan nito ay nasasanay ang katawan ng ina sa pagpapasuso, at naiiwasan ang pamamaga ng utong. Ang mga unang gatas sa suso (tinatawag na colostrum) ay nagbibigay ng proteksiyon sa bata laban sa impeksiyon. Sagana rin ito sa protina. Bagama't mukhang matubig, ang unang gatas na ito ay napakabuti para sa sanggol. Kaya...

Simulan agad ang pagpapasuso pagkapanganak ng bata.

Karaniwan, ang gatas sa suso ay sapat sa pangangailangan ng bata. Kapag inubos ito ng bata, gagawa uli ang suso ng mas marami. Kapag hindi naubos ng bata, konti lang ang gagawing gatas. Pero kapag nagkasakit ang bata at tumigilsa pagsuso.tumitigil din sa paglikha ng gatas ang suso ng ina pagkaraan ng ilang araw. Kaya kapag gumaling na ang bata at muling sususo, at kailangan niya ang sapat na gatas, maaaring wala na siyang masuso.


Paalala: Kapag may sakit ang bata at hindi gaanong makasuso, importanteng gatasan ng ina ang kanyang suso para lagi siyang magkakaroon ng maraming gatas.


Contents

Para magatasan ang inyong suso:

  • hawakan ang suso,
  • pagkatapos ay pigain ito
  • at pagkatapos, pigain ang gatas sa utong

Isa pang dahilan kung bakit importanteng gatasan ang suso kapag tumigil sa pagsuso ang bata ay para maiwasan ang sobrang gatas sa suso. Sumasakit ang suso kapag sobra ang gatas nito. Ang susong sumasakit dahil sa sobrang gatas ay malamang na mamaga at magnana. At ang bata ay maaaring mahirapan sa pagsuso kahit gusto niyang sumuso.

Kapag masyadong mahina ang bata para sumuso, pigain ang gatas sa inyong suso at ibigay ito sa bata sa pamamagitan ng kutsarita o dropper.

Panatilihing laging malinis ang inyong suso. Bago magpasuso ng bata, punasan ang mga utong ng malinis at basang tela. Huwag gagamit ng sabon tuwing maglilinis ng utong, dahil baka maging sanhi ito ng pamumutok ng balat, pamamaga ng utong, at impeksiyon.


Namamagang utong:

Maaaring mamaga o magkagalos ang utong kapag kinagat ito ng bata sa halip na susuhin. Ito ay mas malamang mangyari sa mga babaing maiksi o nakalubog ang utong.

Pag-iingat:

Kapag maiksi ang mga utong ng babae at pipisilin niya nang ganito ilang beses isang araw sa panahon ng kanyang pagbubuntis, maaaring makatulong ito para huwag mahirapang sumuso ang bata at para maiwasan ang pamamaga ng utong.

Paggamot:

Importanteng laging pasusuhin ang bata kahit na masakit. Sa simula, hayaang susuhin niya ang susong hindi masyadong masakit. Itigil lang ang pagpapasuso kapag may lumabas na dugo o nana sa utong. Sa kasong ito, pigain ng kamay ang gatas hanggang sa gumaling ang utong. Kapag sumuso uli ang bata, tiyaking ang buong utong ay nasa loob ngy kanyang bibig.


Maga sa suso (Impeksiyon sa loob ng suso, mastitis):

Ang maga sa suso ay maaaring bunga ng impeksiyong nakapapasok sa utong na may sugat o galos. Ito ay karaniwan sa mga unang linggo o buwan ng pagpapasuso.

Mga palatandaan:

  • humahapdi
  • namumula
  • nama-maga
  • masakit ang isang bahagi ng suso

Kadalasan, nama-maga ang kulani sa may kili-kili. Kung minsan, ang malubhang pamamaga ay pumuputok at nilalabasan ng nana.

Pag-iingat:

  • Panatilihing malinis ang suso. Kapag namaga ang utong o kaya'y nagkaroon ng galos, pasusuhin siya nang mas madalas pero sandali lamang.
  • Lagyan din ng konting langis ng gulay o baby oil ang utong pagkatapos magpasuso.

Paggamot:

  • Ituloy lang ang pagpapasuso sa bata kahit may maga, o kaya'y gatasan ang suso sa pamamagitan ng kamay, alinman sa dalawa ang hindi gaanong masakit.
  • Lagyan ito ng malamig na tubig o yelo para mapawi ang sakit. Uminom din ng aspirina.
  • Uminom ng antibayotiko, gaya ng iniinom kung may lagnat sa panganganak.


Iba't ibang uri ng bukol sa suso:

Paalala: Ang masakit at mahapding bukol sa suso ng ina ay malamang na pamamaga ng suso (impeksiyon).
Ang di-masakit na bukol sa suso ay maaaring kanser.

Kanser sa suso:

Error creating thumbnail: convert: unable to write blob `/tmp/magick-K4FVjUHB': @ error/blob.c/ImageToFile/1625.
convert: no decode delegate for this image format `' @ error/constitute.c/ReadImage/532.
convert: missing an image filename `/webroot/health.wikipilipinas.org/images/temp/transform_274558c74ef0-1.jpg' @ error/convert.c/ConvertImageCommand/3011.

Ang kanser sa suso ay karaniwan sa mga babae, at ito ay laging mapanganib. Ang tagumpay ng paggamot ay nakasalalay sa maagang pagtukoy sa mga unang palatandaan ng kanser at maagap na pagpapagamot sa doktor. Kadalasan, kinakailangan ang operasyon.

Mga palatandaan ng kanser sa suso:

  • Maaaring may mapunang bukol ang babae, kadalasan ay sa bahaging nakaturo sa larawan sa kanan (itaas).
  • O kaya, ang suso ay may abnormal na mga munting kupi o biloy—o maliliit na butas katulad ng sa balat ng dalandan.
  • Kadalasan, may malalaki ngunit di-masakit na kulani sa kilikili.
  • Unti-unting lumalaki ang bukol.
  • Sa simula, hindi ito sumasakit o humahapdi. Pag nagtagal, maaari itong sumakit.


Pagsusuri sa sariling suso:

Graphics 104C.jpg

Dapat malaman ng bawat babae kung paano susuriin ang sarili niyang suso para tingnan kung may mga palatandaan ng kanser. Minsan sa isang buwan:

  • Tingnan ang inyong mga suso kung may bagong pagkakaiba sa laki at hugis ng dalawa. Tingnan kung may makikitang alinman sa mga palatandaang binanggit sa itaas.
  • Habang nakahiga nang may unan o tiniklop na kumot sa inyong likod, salatin ng mga daliri ang inyong suso. Diinan iyon at sundut-sundutin ng mga dulo ng inyong daliri. Simulan sa may malapit sa utong, paikot sa buong suso at hanggang sa kilikili.
  • Pagkatapos, pisilin ang inyong utong at tingnan kung may lalabas na dugo o anumang bagay.

Kapag may nakita kayong bukol o anumang abnormal na palatandaan, magpatingin sa doktor. Marami sa mga bukol ay hindi naman kanser, pero mahalagang malaman hangga't maaga.


Sanggunian

  • David Werner. Kung Walang Doktor sa Inyong Lugar. Philippine Charity Sweepstakes Office, 1979. (Hinango noong 5 Mayo 2010).