Protina

From Wikihealth
Jump to: navigation, search
Protein shake.jpg

Ang mga protina ay tinuturing na mga bloke ng buhay. Ang ating katawan ay nangangailangan ng protina para maiayos ang sarili at mapanatili ang kalusugan. Ang pangunahing istraktura ng protina ay isang kadena ng mga amino acids.

Contents

Mga tungkulin ng protina

Ang bawat cell sa katawan ay naglalaman ng protina. Ito ay isang pangunahing bahagi ng balat, mga kalamnan, mga organs, at mga glandula. Ito ay matatagpuan sa lahat ng likido sa katawan, maliban sa apdo at ihi.

Kailangan ang protina sa pagkain upang matulungan ang mga cell sa katawan na gumawa ng mga bagong cell. Ang protina ay mahalaga rin para sa pag-unlad ng katawan sa mga panahon ng pagkabata, pagbibinata o pagdadalaga, at pagbubuntis.

Ang katawan ay gumagamit ng protina upang makagawa ng hemoglobin, ang bahagi ng red blood cell nagdadala ng oxygen sa bawat bahagi ng katawan. Ang ibang mga protina ay ginagamit upang bumuo o umayos ng kalamnan ng puso. Sa katunayan, ang protina ay mahalaga sa mga pang-araw-araw na ginagawa ng katawan tulad ng paggalaw ng mga paa at kamay, paghinga ng mga baga, at pagprotekta ng katawan mula sa sakit.

Mga pagkaing mapagkukunan ng protina

Ang mga sumusunod ay mga pagkaing mayaman sa protina:

  • Karne ng pabo at manok na inalis ang balat
  • Mga karne ng baka at baboy na walang taba, tulad ng bilog, itaas na sirloya, at lomo
  • Mga isda at mga molusko
  • Mga gisantes at garbanzos
  • Mga mani at mga buto, kabilang ang mga almendras, peanut butter, buto ng mirasol at mga nogales - bantayan lamang ang dami ng pagkain ng mani dahil ang mga mani ay mataas sa taba.
  • Tokwa, toyo, taho at iba pang mga produktong mula sa soy
  • Mga produktong mula sa gatas na mababa sa taba

Kapag ang mga protina ay tinunaw ng tiyan, ang mga amino acid ay naiiwan. Ang katawan ay nangangailangan ng sapat na bilang ng mga amino acid upang tumunaw sa pagkain. Kailangang kumain ng maraming amino acid para sa mas magandang kalusugan.

Ang mga amino acid ay matatagpuan sa mga pagkaing mula sa hayop tulad ng mga karne, gatas, isda, at itlog. Mapagkukunan din sa mga halamang pagkain tulad ng mga sitaw, patani, bataw, munggo, at mga pagkaing galing sa halaman tulad ng toyo at peanut butter. Hindi naman kailangang kumain ng mga pagkaing mula sa hayop upang makakuha ng lahat ng mga protina na kailangan ng katawan.

Ang mga amino acid

Ang mga amino acid ay inuri sa tatlong grupo:

  • Mga mahalaga
  • Mga hindi mahalaga
  • Mga kondisyonal

Ang mga pagkaing mayaman sa protina ay hindi na inilarawan bilang "kumpletong protina" o "hindi kumpletong protina." Dati kasi, iginugrupo pa ang mga pagkaing mayaman sa protina bilang kumpleto at hindi kumpleto. Halimbawa, ang karne at gatas ay dating tinatawag na kumpletong protina sapagkat dito makukuhan ang siyam na mahahalagang amino acid. Samantalang, ang mga protina na mula sa gulay o pagkaing halaman at tinuturing na hindi kumpleto sapagkat ang mga ito ay kulang sa mga mahahalagang amino acid.

Ang mga mahalagang amino acid

Ang mga mahahalagang amino acid ay hindi maaaring gawin ng katawan, at nagmumula lamang sa pagkaing mayaman sa protina. Ngunit, hindi naman kinakailangang makuha ang lahat ng mahahalagang amino acid sa isang kainan lamang. Ang balanseng pagkain sa loob ng buong araw ay mas mahalaga. Ang siyam na mahahalagang amino acid ay ang mga sumusunod:

Ang mga hindi mahahalagang amino acid

Ang mga hindi mahahalagang amino acid ay ginawa ng katawan na nagmula sa mga mahahalagang amino acids o kaya sa pangkaraniwang pagtunaw ng protina. Ang mga hindi mahahalagang amino acid ay ang mga sumusunod:

Ang mga kondisyonal na amino acid

Ang mga kondisyonal na amino acid ay karaniwang hindi mahalaga, maliban sa panahon ng pagkakasakit at pagkapagod. Ang mga kondisyonal na amino acid ay ang mga sumusunod:

Mga pangalawang epekto

Ang diyeta na mataas sa karne ay maaaring magdulot ng mataas na antas ng kolesterol o iba pang mga sakit tulad ng gota. Ang diyetang mataas sa protina ay maaari ring magdulot ng karamdaman sa bato. Ang pagkain din ng mga pagkaing maraming protina ay nakakadagdag din ng timbang at ng calorie.

Mga rekomendasyon

Ang isang malusog at balanseng diyeta ay nagbibigay ng sapat na protina. Ang mga malulusog na tao ay bihirang mangailangan ng mga pandagdag sa protina. Ang pagbawas ng pagkain ng lubos sa pagkaing mayaman sa carbohydrates at pagdami ng pagkain ng protina ay mapagpapabuti ang antas ng triglycerides at HDL sa dugo. Ibig sabihin, maaaring mabawasan ang mga pagkakataon na magkaroon ng atake sa puso, stroke, o iba pang anyo ng mga sakit sa puso.

Ang mga taong hindi kumakain ng mga pagkaing mula sa hayop ay magagawa ring makakuha ng sapat na mahahalagang amino acid sa pamamagitan ng pagkain ng iba't-ibang mga halamang mayaman sa protina. Ang pinakamahalagang dapat tandaan ng mga taong hindi kumakain ng mga pagkaing mula sa hayop ay ang pagkain ng mga gulay o pagkaing mula sa halaman na mayaman sa amino acid na lysine.

Ang halaga ng pinapayong araw-araw na dami ng protina sa pagkain ay depende sa edad at kalusugan. Dalawa hanggang tatlong paghahain ng mga pagkain mayaman sa protina ay sapat upang matugunan ang mga pang-araw-araw na pangangailangan ng mga taong nasa sapat na gulang.

Huwag kumain ng higit pa sa apat na itlog bawat linggo. Kahit na ang itlog ay isang magandang mapagkukunan ng protina, ito ay masyadong mataas sa kolesterol.

Bawasan din ang pagkain ng pulang karne at iwasan ang mga naprosesong karne. Ayon sa mga pag-aaral, ang mga tao na kumakain ng higit pa sa 18 ounces sa isang linggo ng pulang karne ay may mas mataas na pagkakataon na magkaraoon ng colon cancer. Napatunayan din na ang pagkain ng isda, manok, sitaw, o mani, sa halip na pulang karne, ay maaaring makatulong na maiwasan ang sakit sa puso. Ang pagbabawas sa pagkain ng pulang karne ay nangangahulugang mas mababa ang panganib ng diabetes. Iwasan din ang pagkain ng mga naprosesong karne gaya ng tocino at hotdog sapagkat ang mga ito ay nakikitang isa sa mga dahilan ng kanser, sakit sa puso, at diabetes.

Sanggunian