Tiyan

From Wikihealth
Jump to: navigation, search

Ang tiyan ay isang hugis supot na organ ng panunaw na matatagpuan sa itaas na bahagi ng tiyan, ilalim ng tadyang. Kaugnay ng taas na bahagi ng tiyan ang esophagus at ang ibabang bahagi ay nag-uugnay sa maliit na bituka. Naiiba ng tiyan ang kanyang sukat at hugis depende sa posisyon ng katawan at dami ng pagkain. Ang tiyan ay may habang 12 pulgada at may lapad na 6 na pulgada. Ang kapasidad ng tiyan ng taong may sapat na gulang ay umaabot sa 1 quart o .94 na litro.

Kapag pumapasok ang pagkain sa tiyan, ang muscles nito ay gumagawa ng rippling motion na tinatawag na peristalsis na dumudurog at naghahalo sa pagkain. Ang mga glandula sa lining ng tiyan naman ay naglalabas ng katas na tumutulong sa pagtunaw ng pagkain. Pagkatapos ng tatlong oras, ang pagkain ay nagiging likido at napupunta sa maliit na bituka. Kapag walang laman ang tiyan, ito ay nagko-contract at ang mucosa at submucosa nito ay nagkakatupi-tupi na tinatawag na rugae. Dumidirestso ito kapag may lamang pagkain ang tiyan.

Contents

Parte ng tiyan

Ang cardiac sphincter ang nagdudugtong sa tiyan at esophagus kung saan unang pumapasok ang pagkain. Pinipigilan ng cardiac sphincter ang pagkain sa pagbalik sa esophagus. Nangyayari ang heartburn kapag ang gastric juice ay nakakalusot mula sa sphincter papunta sa esophagus. Kapag nakapasok na ang pagkain sa tiyan, ang gastric juices ang tumutunaw sa pagkain. Ang ibang sustansya ay nakukuha ng muscle lining ng tiyan; ang halimbawa ng substansyang ito ay alkohol. Ang pyloric sphincter naman ang naghihiwalay sa tiyan at duodenum kung saan dumadaan ang pagkain papunta sa maliit na bituka.

Ang tiyan ay mayroong 5 sapin o layers. Ang pinakaloob na layer ay ang mucosa kung saan nililikha ang asido sa tiyan at panunaw na katas. Ang susunod na layer ay ang submucosa. Ito ay napapalibutan ng muscularis, isang layer ng muscle na humahalo ng laman ng tiyan. Ang huling dalawang layer ay ang subserosa at serosa na nagsisilbing panlabas na balot ng tiyan.

Uri ng epithelial cells sa tiyan

Ang apat na pangunahing epithelial cells na tumatakip sa ibabaw ng tiyan hanggang sa gastric pits at glandula ay ang:

  • Mucous cells - Naglalabas ng alkaline mucus upang depensahan ang epithelium laban sa stress at asido
  • Parietal cells - Naglalabas ng hydrocholoric acid na kadalasang makikita sa mga glandula ng katawan ngunit wala sa pyloric glands
  • Ang chief cells na naglalabas ng pepsin, isang proteolytic enzyme
  • G cells - Naglalabas ng gastrin, isang hormone.

Sakit sa tiyan

Ang mga karaniwan sakit sa tiyan ay:

Sanggunian